Bỏ qua đến nội dung
PhysMax

Chương IX · Lý thuyết

Bài 51. Tiết kiệm năng lượng

Buổi trưa nắng chói, đèn trong phòng vẫn sáng, ti vi vẫn bật dù không ai xem, nồi canh trên bếp sôi sùng sục mà không đậy nắp. Em có nhận ra những chỗ nào đang lãng phí năng lượng không? Mỗi thói quen nhỏ như vậy làm hoá đơn tiền điện của gia đình tăng lên bao nhiêu?

Em sẽ học được

  • Nêu được lí do cần tiết kiệm năng lượng.
  • Đề xuất được biện pháp tiết kiệm năng lượng trong các hoạt động hằng ngày ở gia đình và trường học.
  • Tính được điện năng một thiết bị tiêu thụ và tiền điện tiết kiệm được khi bỏ một thói quen lãng phí.
  • Hình thành thói quen sử dụng năng lượng tiết kiệm.

Vì sao cần tiết kiệm năng lượng?

Phần lớn năng lượng con người đang dùng (điện từ nhà máy nhiệt điện, xăng dầu cho xe, khí đốt để nấu ăn) có được từ than đá, dầu mỏ, khí tự nhiên. Đây là các nguồn năng lượng không tái tạo.

  • Nhiên liệu hoá thạch đang cạn kiệt dần: phải mất hàng triệu năm mới hình thành, nhưng đang bị khai thác ngày càng nhiều.
  • Đốt nhiên liệu hoá thạch thải ra khói, bụi, khí carbon dioxide gây ô nhiễm môi trường, góp phần làm Trái Đất nóng lên.
  • Năng lượng phải mua bằng tiền: dùng lãng phí làm tăng chi phí của gia đình và xã hội.

Biện pháp tiết kiệm năng lượng ở gia đình và trường học

Một số biện pháp tiết kiệm năng lượng
Ở đâuBiện pháp
Chiếu sángTắt đèn khi ra khỏi phòng; ban ngày mở cửa sổ, rèm để tận dụng ánh sáng Mặt Trời; thay đèn sợi đốt bằng đèn LED.
Thiết bị điệnTắt ti vi, quạt, máy tính khi không dùng và rút phích cắm (thiết bị cắm điện ở chế độ chờ vẫn tiêu thụ điện); chọn thiết bị có nhãn tiết kiệm năng lượng.
Điều hoà, tủ lạnhĐóng kín cửa khi bật điều hoà, đặt nhiệt độ vừa phải (khoảng 26 ∘C26\ ^\circ\text{C} trở lên); không mở tủ lạnh lâu, không để thức ăn còn nóng vào tủ lạnh.
Nấu ănĐậy nắp nồi khi đun nấu; điều chỉnh ngọn lửa vừa với đáy nồi; tắt bếp ngay khi nấu xong.
Giặt, phơiGiặt đủ một mẻ quần áo mới chạy máy giặt; phơi quần áo bằng nắng và gió thay vì dùng máy sấy.
Đi lạiĐi bộ, đi xe đạp khi đường gần; đi xe buýt, đi chung xe; tắt máy xe khi dừng lâu.
Trường họcTắt đèn, quạt khi ra chơi và khi tan học; mở cửa sổ đón ánh sáng và gió tự nhiên; báo cho thầy cô khi thấy vòi nước rò rỉ, thiết bị hỏng.

Các biện pháp này đều dựa trên hai ý: không để thiết bị chạy khi không cần (giảm thời gian sử dụng) và dùng thiết bị, cách làm ít hao phí hơn (như đèn LED, đậy nắp nồi để nhiệt ít thoát ra ngoài).

Điện năng tiêu thụ và tiền điện

Mỗi thiết bị điện có ghi công suất, đo bằng oát (W\text{W}). Thiết bị có công suất càng lớn và chạy càng lâu thì tiêu thụ càng nhiều điện năng. Trên hoá đơn tiền điện, điện năng được tính bằng kilôoát giờ (kWh\text{kWh}), thường gọi là "số điện".

Điện na˘ng (kWh)=Coˆng suaˆˊt (W)×Thời gian (giờ)1 000\text{Điện năng (kWh)} = \dfrac{\text{Công suất (W)} \times \text{Thời gian (giờ)}}{1\,000}

Ví dụ: một bóng đèn 60 W60\ \text{W} sáng trong 55 giờ tiêu thụ 60×51 000=0,3 kWh\dfrac{60 \times 5}{1\,000} = 0{,}3\ \text{kWh}. Tiền điện bằng số điện nhân với giá mỗi số điện.

Thói quen sử dụng năng lượng

Đổi thói quen lãng phí thành thói quen tiết kiệm
Thói quen lãng phíThói quen tiết kiệm
Ra khỏi phòng vẫn để đèn, quạt chạyTắt đèn, quạt trước khi ra khỏi phòng
Bật ti vi mà không xemChỉ bật khi xem, xem xong tắt và rút phích cắm
Mở cửa tủ lạnh lâu để chọn đồNghĩ trước cần lấy gì, mở nhanh rồi đóng ngay
Đun nước, nấu ăn không đậy nắpĐậy nắp nồi, ấm khi đun
Bật đèn giữa ban ngàyKéo rèm, mở cửa sổ đón ánh sáng tự nhiên
Nhờ bố mẹ chở đi những đoạn đường gầnĐi bộ hoặc đi xe đạp

Em hãy tự kiểm tra: xếp mỗi thói quen dưới đây vào nhóm tiết kiệm hay lãng phí năng lượng.

Thẻ chưa xếp (10)

Chọn một thẻ, rồi chọn ô phù hợp để đặt thẻ vào.

Đúng 0/10 thẻ

Khám phá

Ngôi nhà ảo và hoá đơn tiền điện

Ngôi nhà đang dùng điện rất lãng phí. Chạm vào từng thiết bị để chuyển sang "tắt khi không dùng", đổi các bóng đèn sợi đốt sang đèn LED và rút phích cắm khi không dùng. Theo dõi số điện mỗi ngày, mỗi tháng và tiền điện thay đổi ngay; làm theo gợi ý để biết thay đổi nào tiết kiệm được nhiều nhất.

Phòng khách

  • Đèn phòng khách 60 W 10 giờ/ngày · 0,6 kWh
    Loại bóng của đèn phòng khách
  • Ti vi 100 W 8 giờ/ngày · 0,83 kWh

Phòng ngủ

  • Đèn phòng ngủ 60 W 8 giờ/ngày · 0,48 kWh
    Loại bóng của đèn phòng ngủ
  • Quạt điện 50 W 14 giờ/ngày · 0,7 kWh
  • Điều hoà 1000 W 8 giờ/ngày · 8,05 kWh

Bếp

  • Đèn bếp 60 W 6 giờ/ngày · 0,36 kWh
    Loại bóng của đèn bếp

Phòng tắm

  • Bình nóng lạnh 2500 W 2 giờ/ngày · 5 kWh

Hoá đơn tiền điện một tháng (30 ngày)

Mỗi ngày

16,02 kWh

Mỗi tháng

480,6 kWh

Tiền điện

961 200 đồng

Cả thanh: nhà lãng phí nhất (480,6 kWh, 961 200 đồng). Vạch xanh: nhà tiết kiệm nhất (216 kWh, 432 000 đồng). Mỗi đoạn là một thiết bị.

Mỗi ngày ngôi nhà dùng 16,02 kWh; 30 ngày là 480,6 kWh, tiền điện 961 200 đồng. Ngôi nhà đang lãng phí rất nhiều điện. Gợi ý: tắt bình nóng lạnh khi không dùng (đang bật sẵn quá lâu trước khi tắm) sẽ bớt thêm 112,5 kWh, tức 225 000 đồng mỗi tháng.

Điện năng (kWh) = công suất (W) × thời gian (giờ) : 1 000. Giá điện minh hoạ 2 000 đồng/kWh.

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: Buổi trưa nắng, trong phòng khách của nhà Lan: đèn đang bật, ti vi đang chiếu mà không ai xem, nồi canh trên bếp sôi không đậy nắp. Hãy chỉ ra những chỗ lãng phí năng lượng và cách khắc phục.
Đã hiện 0/3 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Một bóng đèn sợi đốt 60 W60\ \text{W} sáng 55 giờ mỗi ngày. Thay nó bằng một bóng đèn LED 15 W15\ \text{W} sáng như vậy. Giá điện 2 0002\,000 đồng/kWh\text{kWh}. Trong 3030 ngày, gia đình tiết kiệm được bao nhiêu tiền điện?
Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/10 bài

Bài 1

Vì sao cần tiết kiệm năng lượng?

Bài 2

Những biện pháp nào giúp tiết kiệm năng lượng?

Bài 3

Ghép mỗi thói quen lãng phí với thói quen tiết kiệm thay thế nó.

Chọn một mục bên trái, rồi chọn mục ghép với nó bên phải.

Bài 4

Việc làm nào ở trường học giúp tiết kiệm năng lượng?

Bài 5

Vì sao đậy nắp nồi khi nấu ăn giúp tiết kiệm năng lượng?

Bài 6

Một chiếc ti vi 100 W100\ \text{W} mỗi ngày bị bật thêm 33 giờ mà không ai xem. Trong 3030 ngày, điện năng lãng phí là bao nhiêu kilôoát giờ?

Đơn vị:kWh

Bài 7

Bình nóng lạnh 2 500 W2\,500\ \text{W} của một gia đình mỗi ngày bị bật sẵn thừa 11 giờ. Giá điện 2 0002\,000 đồng/kWh\text{kWh}. Trong 3030 ngày, gia đình phải trả thêm bao nhiêu đồng?

Đơn vị:đồng

Bài 8

Một lớp học có 44 bóng đèn sợi đốt 60 W60\ \text{W}, mỗi ngày sáng 66 giờ. Thay cả 44 bóng bằng đèn LED 15 W15\ \text{W} sáng như vậy thì mỗi ngày tiết kiệm được bao nhiêu kilôoát giờ?

Đơn vị:kWh

Bài 9

Trên hoá đơn tiền điện, mỗi "số điện" là 11 đơn vị điện năng. Đơn vị đó là gì? (viết kí hiệu hoặc tên)

Bài 10

Gia đình Minh muốn giảm tiền điện nhiều nhất bằng một thay đổi. Mỗi ngày nhà Minh để một bóng đèn 60 W60\ \text{W} sáng thừa 44 giờ, và để điều hoà 1 000 W1\,000\ \text{W} chạy thừa 11 giờ khi chưa có ai trong phòng. Nên sửa thói quen nào trước?

Ghi nhớ

  • Cần tiết kiệm năng lượng vì nhiên liệu hoá thạch đang cạn kiệt dần, gây ô nhiễm khi đốt; tiết kiệm giúp giảm chi phí và bảo vệ môi trường.
  • Tiết kiệm năng lượng là dùng năng lượng hợp lí, đúng lúc, đúng chỗ, tránh lãng phí mà vẫn đủ dùng.
  • Biện pháp: tắt thiết bị và rút phích cắm khi không dùng, tận dụng ánh sáng và gió tự nhiên, dùng đèn LED, đậy nắp nồi khi nấu, đi bộ hoặc đi xe đạp đoạn đường gần.
  • Điện năng (kWh) = công suất (W) × thời gian (giờ) : 1 0001\,000; thiết bị công suất lớn bật thừa thì lãng phí nhiều nhất.