Bỏ qua đến nội dung

Chương I · Lý thuyết

Bài 3. Sử dụng kính lúp

Gân của chiếc lá, các chân nhỏ xíu của con kiến hay những dòng chữ in rất nhỏ trên vỏ hộp thuốc: mắt thường khó nhìn rõ. Chỉ với một chiếc kính lúp, những chi tiết ấy hiện ra to và rõ nét. Nhưng nếu cầm kính không đúng khoảng cách, em sẽ chỉ thấy một hình mờ nhoè. Bài này giúp em dùng kính lúp đúng cách.

Em sẽ học được

  • Nêu được cấu tạo và công dụng của kính lúp.
  • Biết cách cầm kính lúp và điều chỉnh khoảng cách để nhìn rõ vật.
  • Hiểu ý nghĩa của số ghi trên kính lúp (3x, 5x, 10x).
  • Nêu được cách bảo quản kính lúp.

Cấu tạo và công dụng của kính lúp

Định nghĩa · Kính lúp

Kính lúp là dụng cụ dùng để quan sát rõ những vật nhỏ mà mắt thường khó nhìn thấy. Kính lúp thông thường giúp ta nhìn thấy ảnh của vật lớn hơn vật từ 3 đến 20 lần.
  • Tấm kính lồi (dày ở giữa, mỏng ở mép): bộ phận chính, tạo ra ảnh phóng to của vật.
  • Khung kính: giữ và bảo vệ tấm kính.
  • Tay cầm: để cầm kính khi quan sát.

Trên khung kính thường ghi độ phóng đại của kính, ví dụ 3x, 5x hay 10x. Kính ghi 5x giúp ta nhìn thấy vật to hơn khoảng 5 lần so với khi nhìn bằng mắt thường. Số ghi càng lớn, ảnh nhìn thấy càng to.

Kính lúp được dùng để quan sát gân lá, côn trùng nhỏ, đọc chữ in nhỏ, sửa đồng hồ, kiểm tra vết vân tay, soi các chi tiết nhỏ của mạch điện tử…

Cách sử dụng kính lúp

  1. Đặt vật cần quan sát ở nơi đủ ánh sáng.
  2. Tay cầm chắc tay cầm của kính lúp, đặt mặt kính lên trên vật.
  3. Mắt nhìn vào mặt kính, đặt mắt gần kính.
  4. Từ từ đưa kính ra xa vật (hoặc lại gần) cho đến khi nhìn thấy ảnh của vật to và rõ nét nhất.

Ghi chú · Vì sao phải điều chỉnh khoảng cách?

Mỗi kính lúp chỉ cho ảnh rõ nét khi kính cách vật trong một khoảng nhất định. Đặt kính quá gần vật thì ảnh to chưa nhiều và có thể mờ; đặt kính quá xa vật thì ảnh bị nhoè. Kính có độ phóng đại càng lớn thì khoảng đặt kính cho ảnh rõ nét càng gần vật và càng hẹp.

Bảo quản kính lúp

  • Không để mặt kính tiếp xúc với vật nhám, bẩn hoặc sắc nhọn để tránh làm xước mặt kính.
  • Thường xuyên vệ sinh mặt kính bằng khăn mềm hoặc giấy lau kính chuyên dụng.
  • Không để kính tiếp xúc với hoá chất; cất kính trong hộp, ở nơi khô ráo.
  • Không dùng kính lúp nhìn trực tiếp vào Mặt Trời, vì có thể gây hại cho mắt.

Lưu ý

Không để kính lúp dưới nắng gắt gần giấy, lá khô: kính lồi có thể hội tụ ánh sáng Mặt Trời tạo thành điểm rất nóng, gây cháy.

Khám phá

Kính lúp mô phỏng

Chọn kính lúp 3x, 5x hoặc 10x. Kéo kính lúp lên xuống phía trên con kiến (hoặc dùng thanh trượt, phím mũi tên) và nhìn khung "Ảnh em nhìn thấy". Tìm khoảng cách cho ảnh to và rõ nét nhất. So sánh khoảng cách đó giữa các kính: kính 10x phải đặt gần vật hơn hay xa vật hơn kính 3x?

Kính lúp
1,5 cm
Kéo kính lúp lên xuống (hoặc dùng phím ↑ ↓).
Ảnh em nhìn thấy qua kính

Kính 5x, cách vật 1,5 cm. Kính quá gần vật: ảnh to chưa nhiều và bị mờ. Đưa kính ra xa vật từ từ.

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: Một con kiến dài 3 mm. Bạn Hoa quan sát nó qua kính lúp có ghi 5x. Hoa nhìn thấy con kiến dài khoảng bao nhiêu?
Đã hiện 0/2 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Bạn Nam đặt kính lúp sát lên trang sách rồi giữ yên, thấy chữ gần như không to hơn. Nam nên làm gì để nhìn rõ chữ to hơn?
Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/8 bài

Bài 1

Kính lúp gồm những bộ phận nào?

Bài 2

Tấm kính của kính lúp có đặc điểm gì?

Bài 3

Một hạt cát có đường kính 0,4 mm. Quan sát qua kính lúp ghi 10x, em thấy hạt cát có đường kính khoảng bao nhiêu milimét?

Đơn vị:mm

Bài 4

Sắp xếp các bước sử dụng kính lúp theo đúng thứ tự.

  1. Vị trí 1: Từ từ đưa kính ra xa vật đến khi thấy ảnh rõ nét
  2. Vị trí 2: Đặt vật ở nơi đủ ánh sáng
  3. Vị trí 3: Cầm kính, đặt mặt kính lên trên vật
  4. Vị trí 4: Đặt mắt gần kính, nhìn vào mặt kính

Bài 5

Nhìn qua kính lúp, em thấy ảnh con kiến bị nhoè dù kính đang ở khá xa con kiến. Em nên làm gì?

Bài 6

Muốn quan sát rõ nhất các chi tiết nhỏ của cánh bướm, em chọn kính lúp nào?

Bài 7

Những việc nào giúp bảo quản kính lúp đúng cách?

Bài 8

Vật nào dưới đây có thể quan sát rõ bằng kính lúp?

Ghi nhớ

  • Kính lúp gồm tấm kính lồi (dày ở giữa, mỏng ở mép), khung kính và tay cầm; phóng to ảnh của vật từ 3 đến 20 lần.
  • Số ghi trên kính (3x, 5x, 10x) là độ phóng đại: số càng lớn, ảnh nhìn thấy càng to.
  • Muốn nhìn rõ: mắt đặt gần kính, điều chỉnh khoảng cách giữa kính và vật đến khi ảnh rõ nét.
  • Bảo quản: tránh vật nhám, bẩn, hoá chất; lau bằng khăn mềm; cất nơi khô ráo.