Chương I · Lý thuyết
Bài 1. Giới thiệu về Khoa học tự nhiên
Vì sao quả táo chín lại rơi xuống đất? Vì sao chiếc đinh sắt để ngoài mưa lại bị gỉ? Vì sao hạt đỗ gieo xuống đất ẩm lại nảy mầm? Những câu hỏi như thế dẫn em đến với khoa học tự nhiên: môn học tìm hiểu các hiện tượng quanh ta và quy luật của chúng.
Em sẽ học được
- Nêu được khái niệm khoa học tự nhiên.
- Trình bày được vai trò của khoa học tự nhiên trong cuộc sống.
- Phân biệt được các lĩnh vực chủ yếu của khoa học tự nhiên dựa vào đối tượng nghiên cứu.
- Phân biệt được vật sống và vật không sống dựa vào các đặc điểm đặc trưng.
Khoa học tự nhiên là gì?
Các sự vật quanh ta luôn chuyển động và biến đổi: nước bay hơi, sắt bị gỉ, cây lớn lên, Mặt Trăng thay đổi hình dạng mỗi đêm. Các chuyển động và biến đổi đó gọi là hiện tượng tự nhiên. Chúng rất đa dạng nhưng đều diễn ra theo những quy luật xác định.
Các nhà khoa học tìm hiểu tự nhiên bằng quan sát, thí nghiệm, đo đạc và suy luận. Một kết luận chỉ được chấp nhận khi đã được kiểm chứng.
Vai trò của khoa học tự nhiên trong cuộc sống
Những hiểu biết do khoa học tự nhiên mang lại được ứng dụng vào công nghệ để tạo ra các phương tiện phục vụ đời sống. Khoa học tự nhiên có vai trò:
- Mở rộng sản xuất và phát triển kinh tế: máy móc thay sức người, giống cây trồng cho năng suất cao.
- Bảo vệ sức khoẻ và cuộc sống của con người: vắc-xin, thuốc chữa bệnh, máy chụp X-quang.
- Bảo vệ môi trường: xử lí rác thải, nước thải; dùng năng lượng Mặt Trời, năng lượng gió.
- Nâng cao hiểu biết của con người về thế giới tự nhiên, từ hạt nhỏ bé đến vũ trụ bao la.
Các lĩnh vực chủ yếu của khoa học tự nhiên
Dựa vào đối tượng nghiên cứu, khoa học tự nhiên được chia thành một số lĩnh vực chủ yếu:
| Lĩnh vực | Đối tượng nghiên cứu | Ví dụ hiện tượng |
|---|---|---|
| Vật lí học | Chuyển động, lực, năng lượng và sự biến đổi năng lượng | Quả táo rơi, bóng đèn phát sáng |
| Hoá học | Các chất và sự biến đổi của chúng | Sắt bị gỉ, nến cháy |
| Sinh học | Các vật sống | Hạt nảy mầm, gà đẻ trứng |
| Khoa học Trái Đất | Trái Đất và bầu khí quyển bao quanh nó | Núi lửa phun trào, động đất |
| Thiên văn học | Các thiên thể trên bầu trời | Nhật thực, Mặt Trăng tròn khuyết |
Các lĩnh vực này liên quan chặt chẽ với nhau. Chẳng hạn, để hiểu cây quang hợp (sinh học), ta cần biết về ánh sáng (vật lí) và các chất tham gia, tạo thành (hoá học).
Vật sống và vật không sống
Xếp các vật dưới đây vào nhóm vật sống hoặc vật không sống.
Thẻ chưa xếp (10)
Chọn một thẻ, rồi chọn ô phù hợp để đặt thẻ vào.
Khám phá
Hiện tượng này thuộc lĩnh vực nào?
Chọn một thẻ hiện tượng (hoặc kéo thẻ trên máy tính), rồi đặt vào lĩnh vực nghiên cứu nó. Ở đây Khoa học Trái Đất và Thiên văn học được gộp thành ô "Khoa học Trái Đất và bầu trời". Mỗi lần đặt, em được biết ngay đúng hay sai và vì sao. Gợi ý: hỏi xem hiện tượng có tạo ra chất mới không, có liên quan đến vật sống không.
Thẻ chưa xếp (13)
Chọn một thẻ, rồi chọn ô phù hợp để đặt thẻ vào.
Ví dụ
Ví dụ 1
Ví dụ 2
Ví dụ 3
Luyện tập
Đã làm 0/8 bài
Bài 1
Khoa học tự nhiên là gì?
Bài 2
Nối mỗi lĩnh vực với đối tượng nghiên cứu của nó.
Bài 3
Những vật nào dưới đây là vật sống?
Bài 4
Hiện tượng "đinh sắt để lâu ngoài không khí bị gỉ" thuộc lĩnh vực nào?
Bài 5
Hiện tượng nào dưới đây thuộc lĩnh vực vật lí học?
Bài 6
Những việc nào thể hiện vai trò của khoa học tự nhiên trong cuộc sống?
Bài 7
Vì sao quạt điện đang quay vẫn là vật không sống?
Bài 8
Hiện tượng "ngày và đêm luân phiên nhau" được nghiên cứu chủ yếu trong lĩnh vực nào?
Ghi nhớ
- Khoa học tự nhiên nghiên cứu các hiện tượng tự nhiên, tìm ra các tính chất, các quy luật của chúng.
- Khoa học tự nhiên giúp phát triển sản xuất, bảo vệ sức khoẻ, bảo vệ môi trường và nâng cao hiểu biết; dùng sai cách có thể gây hại.
- Các lĩnh vực chủ yếu: vật lí học, hoá học, sinh học, khoa học Trái Đất, thiên văn học.
- Vật sống trao đổi chất, lớn lên, sinh sản, cảm ứng; vật không sống không có các đặc điểm đó.