Bài 47. Một số dạng năng lượng

Nhận biết năng lượng

Ta nhận biết năng lượng qua các biểu hiện của nó: làm vật chuyển động, làm vật nóng lên, phát sáng, phát ra âm thanh... Ví dụ: điện năng từ ổ cắm cung cấp cho máy tính được nhận biết qua ánh sáng, âm thanh và nhiệt do máy tính phát ra.

Một số dạng năng lượng thường gặp
Dạng năng lượng	Có được từ	Ví dụ
Động năng	Vật đang chuyển động	Ô tô đang chạy, cánh quạt đang quay, gió
Thế năng hấp dẫn	Vật ở trên cao so với mặt đất (kể cả khi đứng yên)	Quyển sách trên giá, nước trong hồ thuỷ điện
Thế năng đàn hồi	Vật bị biến dạng đàn hồi	Lò xo bị nén, dây cung bị kéo căng, dây chun bị kéo dãn
Nhiệt năng	Vật nóng, nguồn nhiệt	Bếp lửa, nồi nước sôi, Mặt Trời
Điện năng	Dòng điện	Dòng điện chạy vào tivi, tủ lạnh, máy bơm
Quang năng	Ánh sáng từ các nguồn sáng	Ánh sáng Mặt Trời, ánh sáng đèn điện
Năng lượng âm	Âm thanh lan truyền từ nguồn âm	Tiếng trống, tiếng loa, tiếng nói
Năng lượng hoá học	Dự trữ trong các chất, giải phóng qua phản ứng hoá học	Thức ăn, pin, que diêm, xăng, than

Động năng và thế năng

Thí nghiệm: thả một quả nặng xuống khay cát, quả nặng làm cát lõm xuống, chứng tỏ nó có năng lượng. Cho viên bi lăn va vào khúc gỗ, viên bi đẩy khúc gỗ trượt đi. Hãy thay đổi khối lượng, độ cao, tốc độ và so sánh kết quả.

Thí nghiệm

Thả quả nặng xuống cát Viên bi lăn va khúc gỗ

Chọn khối lượng và độ cao (hoặc tốc độ), rồi nhấn "Thả".

Độ sâu vết lõm
Lần thả	Kết quả
Chưa thả lần nào.

Các dạng năng lượng khác

Nhiệt năng: vật càng nóng thì nhiệt năng càng lớn. Bếp, bàn là, Mặt Trời là các nguồn nhiệt.
Điện năng: năng lượng của dòng điện, làm các thiết bị điện hoạt động.
Quang năng: năng lượng của ánh sáng; cây xanh dùng quang năng để quang hợp, pin Mặt Trời biến quang năng thành điện năng.
Năng lượng âm: năng lượng của âm thanh; tiếng nổ lớn có thể làm rung, vỡ kính cửa sổ.
Năng lượng hoá học (hoá năng): dự trữ trong thức ăn, nhiên liệu, pin; được giải phóng khi xảy ra phản ứng hoá học như sự cháy, sự tiêu hoá thức ăn.

Một vật có thể có nhiều dạng năng lượng cùng lúc. Ví dụ: chiếc máy bay đang bay trên cao có cả động năng (đang chuyển động) và thế năng hấp dẫn (đang ở trên cao).

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: Hai quả nặng giống hệt nhau, quả A treo ở độ cao

2\ \text{m}

, quả B treo ở độ cao

1\ \text{m}

so với mặt đất. Quả nào có thế năng hấp dẫn lớn hơn? Nếu thả cho rơi xuống cát, quả nào làm cát lõm sâu hơn?

Đã hiện 0/3 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Một ô tô tải và một xe máy chạy cùng tốc độ trên đường. Xe nào có động năng lớn hơn? Vì sao?

Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/8 bài

Bài 1

Năng lượng mà một vật có được do chuyển động gọi là

Bài 2

Ghép mỗi vật hoặc hiện tượng với dạng năng lượng chủ yếu của nó.

Bài 3

Thả hai viên bi bằng sắt có khối lượng $50\ \text{g}$ và $100\ \text{g}$ từ cùng một độ cao xuống khay cát. Kết quả nào đúng?

Bài 4

Vật nào sau đây có thế năng hấp dẫn (lấy mặt đất làm mốc)?

Bài 5

Một máy bay đang bay trên bầu trời có những dạng năng lượng cơ học nào?

Bài 6

Năng lượng dự trữ trong thức ăn, xăng và pin thuộc dạng nào?

Bài 7

Hai viên bi giống hệt nhau lăn trên sàn, viên A lăn nhanh hơn viên B. Viên nào đẩy một khúc gỗ đi xa hơn khi va vào nó?

Bài 8

Năng lượng của ánh sáng được gọi là gì? (Viết một từ gồm hai tiếng.)