Bỏ qua đến nội dung

Chương I · Lý thuyết

Bài 5. Đo chiều dài

Gang tay của em và của cô giáo dài khác nhau, nên đo chiếc bàn bằng gang tay thì mỗi người được một kết quả. Để mọi người hiểu nhau khi nói về độ dài, cần một đơn vị chung và những dụng cụ đo đáng tin cậy. Bài này giúp em chọn thước phù hợp và đo chiều dài cho đúng.

Em sẽ học được

  • Nêu được đơn vị đo chiều dài và đổi được giữa các đơn vị thường dùng.
  • Xác định được giới hạn đo (GHĐ) và độ chia nhỏ nhất (ĐCNN) của thước.
  • Chọn được thước phù hợp với chiều dài cần đo.
  • Đo được chiều dài bằng thước theo đúng các bước: đặt thước, đặt mắt, đọc và ghi kết quả.

Đơn vị đo chiều dài

Định nghĩa · Đơn vị đo chiều dài

Trong hệ đơn vị đo lường hợp pháp của nước ta, đơn vị đo chiều dài là mét, kí hiệu là m.

Ngoài mét, ta còn dùng các đơn vị lớn hơn hoặc nhỏ hơn mét:

Một số đơn vị đo chiều dài thường dùng
Đơn vịKí hiệuĐổi ra mét
ki-lô-métkm1 km=1000 m
đề-xi-métdm1 dm=0,1 m
xăng-ti-métxăng-ti-mét1 xăng-ti-mét=0,01 m
mi-li-métmm1 mm=0,001 m
1 m=10 dm=100 xăng-ti-mét=1000 mm

Ghi chú · Em có biết?

Một số nước còn dùng đơn vị inch: 1 inch=2,54 xăng-ti-mét. Màn hình ti vi, điện thoại thường ghi kích thước đường chéo theo inch.

Dụng cụ đo chiều dài: GHĐ và ĐCNN

Để đo chiều dài, người ta dùng thước: thước kẻ, thước dây (đo vòng eo, vòng ngực), thước cuộn (đo chiều dài phòng học), thước mét (dùng ở cửa hàng vải)…

Định nghĩa · Giới hạn đo và độ chia nhỏ nhất

Giới hạn đo (GHĐ) của thước là độ dài lớn nhất ghi trên thước. Độ chia nhỏ nhất (ĐCNN) của thước là độ dài giữa hai vạch chia liên tiếp trên thước.

Cách tìm ĐCNN: chọn hai vạch có ghi số liền nhau, lấy hiệu hai số đó chia cho số khoảng chia giữa chúng. Ví dụ, giữa vạch 0 và vạch 1 xăng-ti-mét có 10 khoảng chia thì:

ĐCNN =(1 xăng-ti-mét)/10=0,1 xăng-ti-mét=1 mm.

Ghi chú · Chọn thước phù hợp

Ước lượng chiều dài cần đo, rồi chọn thước có GHĐ lớn hơn chiều dài đó (để chỉ đo một lần) và có ĐCNN thích hợp: ĐCNN càng nhỏ thì kết quả đo càng chính xác.

Cách đo chiều dài

  1. Ước lượng chiều dài cần đo để chọn thước đo thích hợp.
  2. Đặt thước đo dọc theo chiều dài cần đo, vạch số 0 của thước ngang bằng với một đầu của vật.
  3. Đặt mắt nhìn theo hướng vuông góc với cạnh thước ở đầu kia của vật.
  4. Đọc giá trị chiều dài cần đo theo giá trị của vạch chia gần nhất với đầu kia của vật.
  5. Ghi kết quả đo theo ĐCNN của thước.

Lưu ý · Đặt mắt sai, đọc sai

Nếu nhìn lệch sang trái hoặc sang phải, đường nhìn chạm thước ở một vạch khác với đầu của vật, nên số đọc được lớn hơn hoặc nhỏ hơn chiều dài thật.

Ghi chú · Ghi kết quả theo ĐCNN

Kết quả đo phải là bội của ĐCNN. Với thước có ĐCNN 1 mm, kết quả có dạng 17,6 xăng-ti-mét; với thước có ĐCNN 0,5 xăng-ti-mét, kết quả chỉ có thể là 17,5 xăng-ti-mét hoặc 18 xăng-ti-mét, không thể là 17,6 xăng-ti-mét.

Khám phá

Thước ảo

Chọn vật cần đo và chọn thước. Kéo thước (hoặc chọn thước rồi dùng phím ← →) để vạch 0 ngang với đầu bên trái của vật. Ở khung phóng to, chọn cách đặt mắt và xem đường nhìn chạm thước ở đâu. Đọc vạch chia gần nhất, nhập kết quả bằng xăng-ti-mét (ví dụ 12,5) và nhấn "Ghi kết quả". Thử đo cùng một vật bằng hai thước khác nhau để thấy vai trò của GHĐ và ĐCNN.

Vật cần đo
Thước

Thước C: GHĐ 30 cm, ĐCNN 0,5 cm

Bút chì024681012141618202224262830cm
Kéo thước (hoặc chọn thước rồi dùng phím ← →) để vạch 0 ngang với đầu bên trái của vật.
181920
Phóng to đầu bên phải của vật (số ghi là cm)
Đặt mắt

Chọn thước, kéo thước cho vạch 0 ngang với đầu bên trái của vật, chọn cách đặt mắt, rồi đọc và ghi kết quả.

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: Một chiếc thước kẻ có số lớn nhất ghi trên thước là 20 (đơn vị cm). Giữa vạch số 0 và vạch số 1 có 10 khoảng chia. Xác định GHĐ và ĐCNN của thước.
Đã hiện 0/3 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Dùng thước có ĐCNN 0,5 xăng-ti-mét đo chiếc bút chì. Vạch 0 ngang với một đầu bút, mắt nhìn vuông góc thì thấy đầu kia của bút nằm giữa vạch 17,5 xăng-ti-mét và vạch 18 xăng-ti-mét, gần vạch 17,5 xăng-ti-mét hơn. Ghi kết quả đo.
Đã hiện 0/2 bước

Ví dụ 3

Đề bài: Có ba thước: thước kẻ (GHĐ 30 xăng-ti-mét, ĐCNN 1 mm), thước dây (GHĐ 1,5 m, ĐCNN 1 xăng-ti-mét) và thước cuộn (GHĐ 10 m, ĐCNN 1 xăng-ti-mét). Nên chọn thước nào để đo chiều dài lớp học (khoảng 8 m)?
Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/9 bài

Bài 1

Đơn vị đo chiều dài trong hệ đơn vị đo lường hợp pháp của nước ta là

Bài 2

Đổi 1,25 m ra xăng-ti-mét.

Đơn vị:cm

Bài 3

Đổi 3,2 km ra mét.

Đơn vị:m

Bài 4

Trên một thước, giữa vạch 2 xăng-ti-mét và vạch 3 xăng-ti-mét có 5 khoảng chia bằng nhau. ĐCNN của thước là bao nhiêu milimét?

Đơn vị:mm

Bài 5

Sắp xếp các bước đo chiều dài theo đúng thứ tự.

  1. Vị trí 1: Đặt mắt nhìn vuông góc với cạnh thước ở đầu kia của vật
  2. Vị trí 2: Ghi kết quả đo theo ĐCNN
  3. Vị trí 3: Ước lượng chiều dài để chọn thước
  4. Vị trí 4: Đọc giá trị của vạch chia gần nhất với đầu kia của vật
  5. Vị trí 5: Đặt thước dọc theo vật, vạch 0 ngang với một đầu vật

Bài 6

Dùng thước có ĐCNN 0,5 xăng-ti-mét để đo chiều dài quyển sách. Kết quả nào được ghi đúng?

Bài 7

Để đo chiều dài một quyển vở (khoảng 25 xăng-ti-mét), nên chọn thước nào?

Bài 8

Khi đọc kết quả, bạn Hà nhìn chếch từ bên trái sang đầu bên phải của vật. Số Hà đọc được so với chiều dài thật sẽ thế nào?

Bài 9

Những cách làm nào là đúng khi đo chiều dài bằng thước?

Ghi nhớ

  • Đơn vị đo chiều dài là mét (m); 1 m=10 dm=100 xăng-ti-mét=1000 mm, 1 km=1000 m.
  • GHĐ là độ dài lớn nhất ghi trên thước; ĐCNN là độ dài giữa hai vạch chia liên tiếp.
  • Chọn thước có GHĐ lớn hơn chiều dài cần đo và ĐCNN thích hợp.
  • Đặt vạch 0 ngang một đầu vật, mắt nhìn vuông góc với cạnh thước, đọc vạch gần nhất, ghi kết quả theo ĐCNN.

Thuật ngữ trong bài

Xem tất cả thuật ngữ