Bỏ qua đến nội dung

Chương I · Lý thuyết

Bài 7. Đo thời gian

Trong giờ thể dục, thầy giáo đo thời gian em chạy 60 m bằng một chiếc đồng hồ nhỏ có nút bấm, còn chiếc đồng hồ treo tường lớp học chỉ dùng để xem giờ. Vì sao thầy không nhìn đồng hồ treo tường để tính thời gian chạy? Bài này giúp em chọn đồng hồ phù hợp và đo thời gian cho đúng.

Em sẽ học được

  • Nêu được đơn vị đo thời gian và đổi được giữa giây, phút, giờ, ngày.
  • Kể được một số loại đồng hồ và công dụng của chúng.
  • Ước lượng được khoảng thời gian cần đo để chọn đồng hồ phù hợp.
  • Đo được thời gian bằng đồng hồ bấm giây đúng các bước; biết đo nhiều lần và lấy giá trị trung bình.

Đơn vị đo thời gian

Định nghĩa · Đơn vị đo thời gian

Trong hệ đơn vị đo lường hợp pháp của nước ta, đơn vị đo thời gian là giây, kí hiệu là s.

Ngoài giây, ta còn dùng các đơn vị lớn hơn: phút (min), giờ (h), ngày, tuần, tháng, năm, thế kỉ.

Đổi một số đơn vị đo thời gian
Đơn vịĐổi
1 phút60 s
1 giờ60 phút=3600 s
1 ngày24 giờ=86400 s
1 tuần7 ngày
1 thế kỉ100 năm

Ghi chú · Em có biết?

Mỗi nhịp tim của người bình thường kéo dài khoảng 0,8 s; một cái chớp mắt chỉ khoảng 0,1 s. Ngày xưa ông cha ta chia đêm thành năm canh, mỗi canh khoảng 2 giờ.

Dụng cụ đo thời gian

Dụng cụ đo thời gian là đồng hồ. Mỗi loại đồng hồ hợp với một việc:

Loại đồng hồCông dụng
Đồng hồ treo tường, đồng hồ đeo tay, đồng hồ quả lắcXem giờ, đo những khoảng thời gian dài trong sinh hoạt hằng ngày.
Đồng hồ bấm giây (cơ hoặc điện tử)Đo những khoảng thời gian ngắn cần chính xác: thi đấu thể thao, thí nghiệm.
Đồng hồ đo thời gian hiện số dùng cổng quangĐo rất chính xác thời gian vật chuyển động trong phòng thí nghiệm; máy tự bật, tự tắt khi vật đi qua cổng quang.
Đồng hồ cátĐo khoảng thời gian không cần độ chính xác cao.

Định nghĩa · GHĐ và ĐCNN của đồng hồ

Giới hạn đo (GHĐ) của đồng hồ là khoảng thời gian dài nhất đồng hồ đo được; độ chia nhỏ nhất (ĐCNN) là khoảng thời gian nhỏ nhất đồng hồ phân biệt được. Đồng hồ bấm giây điện tử thường có ĐCNN 0,01 s, còn đồng hồ treo tường có kim giây chỉ có ĐCNN 1 s.

Ghi chú · Ước lượng thời gian

Trước khi đo, hãy ước lượng khoảng thời gian cần đo. Việc kéo dài vài giây, cần chính xác thì dùng đồng hồ bấm giây; việc kéo dài hàng giờ thì dùng đồng hồ treo tường hoặc đồng hồ đeo tay là đủ.

Cách đo thời gian

Đo thời gian bằng đồng hồ, ta thực hiện các bước:

  1. Ước lượng khoảng thời gian cần đo để chọn đồng hồ thích hợp.
  2. Hiệu chỉnh đồng hồ đúng cách trước khi đo (đưa đồng hồ bấm giây về số 0).
  3. Thực hiện phép đo thời gian bằng đồng hồ.
  4. Đọc và ghi kết quả đo.

Với đồng hồ bấm giây điện tử, phép đo gồm ba thao tác:

  1. Nhấn nút Reset để đưa đồng hồ về số 0.
  2. Nhấn nút Start đúng lúc sự việc bắt đầu.
  3. Nhấn nút Stop đúng lúc sự việc kết thúc, rồi đọc số trên màn hình.

Lưu ý · Quên Reset, kết quả sai

Nút Start chỉ cho đồng hồ chạy tiếp từ số đang hiện. Nếu quên Reset, thời gian của lần đo trước bị cộng vào lần đo sau.

Ghi chú · Đo nhiều lần, lấy trung bình

Tay người bấm nút lúc nhanh lúc chậm, nên mỗi lần đo cùng một việc lại được một kết quả hơi khác. Nên đo nhiều lần rồi lấy giá trị trung bình: cộng các kết quả rồi chia cho số lần đo.

Khám phá

Đo thời gian bóng lăn

Nhấn "Thả bóng": sau khi đếm ngược, bóng bắt đầu lăn xuống máng. Bấm Start đúng lúc bóng rời vạch xuất phát và Stop đúng lúc bóng chạm vạch đích. Nhấn Reset trước mỗi lần đo. Đo ít nhất ba lần để so sánh các kết quả, xem giá trị trung bình và so với kết quả của đồng hồ cổng quang. Thử một lần quên Reset để thấy chuyện gì xảy ra.

Máng lăn
Xuất phátĐích
Bóng đang nằm ở đầu máng.

Đồng hồ bấm giây (ĐCNN 0,01 s)

0,00
Kết quả các lần đo
LầnThời gian (s)So với trung bình (s)
Chưa có lần đo nào.

Nhấn "Thả bóng". Bấm Start đúng lúc bóng bắt đầu lăn, bấm Stop đúng lúc bóng chạm vạch đích. Đo ít nhất ba lần.

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: Đổi 1 giờ 20 phút ra giây.
Đã hiện 0/2 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Ba lần đo thời gian một quả bóng lăn hết máng bằng đồng hồ bấm giây được: 2,58 s; 2,71 s; 2,65 s. Tính thời gian lăn trung bình. Vì sao ba kết quả khác nhau?
Đã hiện 0/3 bước

Ví dụ 3

Đề bài: Bạn Lan quên nhấn Reset: trước khi đo, đồng hồ bấm giây đang chỉ 1,50 s. Lan bấm Start khi bóng xuất phát, bấm Stop khi bóng về đích, đồng hồ chỉ 4,12 s. Bóng lăn hết bao lâu?
Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/9 bài

Bài 1

Đơn vị đo thời gian trong hệ đơn vị đo lường hợp pháp của nước ta là

Bài 2

Đổi 2,5 phút ra giây.

Đơn vị:s

Bài 3

Một tiết học kéo dài 45 phút. Đổi ra giây.

Đơn vị:s

Bài 4

Sắp xếp các thao tác đo thời gian bằng đồng hồ bấm giây điện tử theo đúng thứ tự.

  1. Vị trí 1: Nhấn Stop khi sự việc kết thúc
  2. Vị trí 2: Nhấn Reset để đưa đồng hồ về số 0
  3. Vị trí 3: Đọc và ghi kết quả
  4. Vị trí 4: Nhấn Start khi sự việc bắt đầu

Bài 5

Ghép mỗi việc cần đo thời gian với loại đồng hồ phù hợp nhất.

Chọn một mục bên trái, rồi chọn mục ghép với nó bên phải.

Bài 6

Ba lần đo thời gian bóng lăn hết máng được 2,62 s; 2,70 s; 2,66 s. Thời gian lăn trung bình là bao nhiêu giây?

Đơn vị:s

Bài 7

Trước khi đo, đồng hồ bấm giây đang chỉ 3,20 s vì bạn Nam quên nhấn Reset. Đo xong, đồng hồ chỉ 5,85 s. Thời gian thật của sự việc là bao nhiêu giây?

Đơn vị:s

Bài 8

Một đồng hồ bấm giây điện tử có ĐCNN 0,01 s. Kết quả nào dưới đây được ghi đúng khi dùng đồng hồ này?

Bài 9

Vì sao nên đo thời gian bóng lăn nhiều lần rồi lấy giá trị trung bình?

Ghi nhớ

  • Đơn vị đo thời gian là giây (s); 1 phút =60 s, 1 giờ =3600 s.
  • Dụng cụ đo thời gian là đồng hồ; ước lượng thời gian cần đo để chọn đồng hồ phù hợp.
  • Đồng hồ bấm giây: Reset về 0, Start khi bắt đầu, Stop khi kết thúc, rồi đọc và ghi kết quả.
  • Đo nhiều lần và lấy giá trị trung bình để giảm sai lệch do bấm nút.