Bài 6. Đo khối lượng

Khối lượng và đơn vị đo

Một số đơn vị đo khối lượng thường dùng
Đơn vị	Kí hiệu	Đổi
tấn	$\text{t}$	$1\ \text{tấn} = 1000\ \text{kg}$
tạ	—	$1\ \text{tạ} = 100\ \text{kg}$
yến	—	$1\ \text{yến} = 10\ \text{kg}$
lạng	—	$1\ \text{lạng} = 100\ \text{g}$
gam	$\text{g}$	$1\ \text{g} = 0{,}001\ \text{kg}$
miligam	$\text{mg}$	$1\ \text{mg} = 0{,}001\ \text{g}$

1\ \text{kg} = 1000\ \text{g}, \qquad 1\ \text{g} = 1000\ \text{mg}

Các loại cân

Dụng cụ đo khối lượng là cân. Tuỳ khối lượng của vật và độ chính xác cần có, người ta dùng các loại cân khác nhau:

Loại cân	Thường dùng để cân
Cân đồng hồ	Vật nhỏ, từ vài chục gam đến vài kilôgam (rau, quả, thịt).
Cân điện tử	Vật rất nhỏ, từ vài miligam đến vài trăm gam, cần độ chính xác cao (hoá chất, vàng bạc).
Cân Roberval	Vật từ vài trăm gam đến vài chục kilôgam.
Cân y tế (cân sức khoẻ)	Khối lượng cơ thể người.
Cân tạ, cân đòn, cân bàn	Vật nặng như bao gạo, con lợn, hàng hoá.

Cách đo khối lượng bằng cân

Để đo khối lượng bằng cân đồng hồ, ta thực hiện các bước:

Ước lượng khối lượng của vật để chọn cân có GHĐ và ĐCNN thích hợp.
Vặn ốc điều chỉnh để kim cân chỉ đúng vạch số $0$ .
Đặt vật lên đĩa cân.
Mắt nhìn vuông góc với vạch chia trên mặt cân ở đầu kim cân.
Đọc và ghi kết quả đo khi cân ổn định, theo vạch chia gần nhất với đầu kim.

Với cân điện tử: đặt cân trên mặt phẳng, bật cân, nhấn nút đưa số hiển thị về $0$ khi đĩa còn trống, đặt vật nhẹ nhàng vào giữa đĩa rồi đọc số trên màn hình khi số đã đứng yên. Nếu màn hình báo quá tải (như "O-Ld" hoặc "Err") thì vật đã nặng hơn GHĐ.

Thẻ chưa xếp (8)

Chọn một thẻ, rồi chọn ô phù hợp để đặt thẻ vào.

Đúng 0/8 thẻ

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: Trên mặt một cân đồng hồ, số lớn nhất ghi là

5\ \text{kg}

. Giữa vạch

0

và vạch

0{,}1\ \text{kg}

có

5

khoảng chia bằng nhau. Xác định GHĐ và ĐCNN của cân.

Đã hiện 0/3 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Bạn Minh quên chỉnh cân: khi đĩa cân trống, kim đã chỉ vạch

60\ \text{g}

. Đặt túi cam lên đĩa, kim chỉ

1{,}26\ \text{kg}

. Túi cam có khối lượng bao nhiêu?

Đã hiện 0/4 bước

Ví dụ 3

Đề bài: Cần cân một chiếc nhẫn (khoảng

4\ \text{g}

). Có hai cân: cân đồng hồ GHĐ

5\ \text{kg}

, ĐCNN

20\ \text{g}

và cân điện tử GHĐ

200\ \text{g}

, ĐCNN

0{,}01\ \text{g}

. Nên dùng cân nào?

Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/9 bài

Bài 1

Trong hệ đơn vị đo lường hợp pháp của nước ta, đơn vị cơ bản đo khối lượng là

Bài 2

Đổi $3{,}5\ \text{kg}$ ra gam.

Bài 3

Một con lợn nặng $1{,}2$ tạ. Con lợn nặng bao nhiêu kilôgam?

Bài 4

Mẹ mua $3$ lạng thịt và $1{,}5\ \text{kg}$ rau củ. Tổng khối lượng mẹ mua là bao nhiêu gam?

Bài 5

Sắp xếp các bước đo khối lượng bằng cân đồng hồ theo đúng thứ tự.

Bài 6

Khi đĩa cân còn trống, kim cân đồng hồ đã chỉ vạch $40\ \text{g}$ . Đặt gói bánh lên đĩa, kim chỉ $540\ \text{g}$ . Khối lượng thật của gói bánh là bao nhiêu gam?

Bài 7

Một cân đồng hồ có ĐCNN $50\ \text{g}$ . Kết quả nào dưới đây được ghi đúng khi dùng cân này?

Bài 8

Để cân một bạn học sinh lớp 6 (khoảng $40\ \text{kg}$ ), nên dùng cân nào?

Bài 9

Những cách làm nào là đúng khi đo khối lượng bằng cân?