Chương III · Luyện tập
Bài 20. Một số ví dụ về cách giải các bài toán thuộc phần động lực học
Một thùng hàng bị kéo trên sàn, một quyển sách trượt trên mặt bàn nghiêng hay một ô tô hãm phanh: các tình huống rất khác nhau nhưng đều giải được theo cùng một trình tự. Nắm được trình tự đó, ta sẽ không bỏ sót lực và không nhầm dấu.
Em sẽ học được
- Thực hiện được các bước giải bài toán động lực học: vẽ lực, chọn trục, viết phương trình, giải.
- Tìm được gia tốc khi biết các lực, tìm được lực khi biết gia tốc.
- Giải được bài toán chuyển động trên mặt phẳng ngang và mặt phẳng nghiêng có ma sát.
Các bước giải
- Chọn vật cần khảo sát. Biểu diễn tất cả các lực tác dụng lên vật, với điểm đặt, phương và chiều của từng lực.
- Chọn hệ trục vuông góc: Ox cùng hướng chuyển động (nếu vật đứng yên, lấy theo hướng lực kéo), Oy vuông góc với Ox.
- Chiếu các lực lên hai trục rồi viết định luật 2 Newton: theo Ox: ∑F x =ma x (1); theo Oy: ∑F y =0 (2).
- Giải hệ (1), (2) để tìm đại lượng cần tìm. Kiểm tra lại đơn vị và ý nghĩa của kết quả.
Bài toán thường gặp thuộc hai dạng: biết các lực, tìm gia tốc rồi suy ra chuyển động; hoặc biết chuyển động (gia tốc), tìm lực. Cầu nối giữa lực và chuyển động chính là gia tốc.
Hai tình huống quan trọng
| Tình huống | Theo Oy | Theo Ox |
|---|---|---|
| Mặt ngang, lực kéo F chếch lên góc α | N=mg trừ F sin α | F cos α trừ μN=ma |
| Vật trượt xuống mặt phẳng nghiêng góc α | N=mg cos α | mg sin α trừ μN=ma |
Lưu ý · Lỗi thường gặp
Khám phá
Giải bài toán theo từng bước
Chọn một bài toán và đi qua năm bước: chọn đủ các lực, chọn trục, chọn phương trình đúng, tính gia tốc, rồi chạy mô phỏng. Làm sai ở bước nào, trang sẽ giải thích lỗi đó trước khi cho đi tiếp.
Kéo thùng m=10 kg đang đứng yên trên sàn ngang bằng dây chếch lên 30°, lực kéo F=50 N, hệ số ma sát trượt μ=0,2. Lấy g=9,8 m/s². Tính gia tốc của thùng.
- 1. Vẽ lực
- 2. Chọn trục
- 3. Viết phương trình
- 4. Tính
- 5. Kiểm tra
Bước 1: chọn tất cả các lực tác dụng lên vật, rồi bấm Kiểm tra.
Ví dụ
Ví dụ 1
Ví dụ 2
Ví dụ 3
Ví dụ 4
Luyện tập
Đã làm 0/12 bài
Bài 1
Sắp xếp các bước giải bài toán động lực học theo đúng thứ tự.
Bài 2
Đẩy một vật 40 kg trên sàn ngang bằng lực ngang 200 N, hệ số ma sát trượt 0,25. Tính gia tốc của vật. Lấy g=9,8 m/s².
Bài 3
Một vật 100 kg bắt đầu chuyển động nhanh dần đều, đi được 10 m thì đạt tốc độ 25,2 km/h. Bỏ qua ma sát, tính lực kéo.
Bài 4
Một ô tô 2 tấn đang chạy với tốc độ 20 m/s thì hãm phanh, dừng lại sau 5 s. Tính độ lớn lực hãm.
Bài 5
Một vật trượt xuống mặt phẳng nghiêng 30° không ma sát. Tính gia tốc của vật. Lấy g=9,8 m/s².
Bài 6
Một vật trượt xuống mặt phẳng nghiêng 30°, hệ số ma sát trượt 0,2. Tính gia tốc của vật. Lấy g=9,8 m/s².
Bài 7
Kéo một vật 20 kg trên sàn ngang bằng dây chếch lên 60°, hệ số ma sát trượt 0,1. Tính lực kéo để vật chuyển động thẳng đều. Lấy g=9,8 m/s².
Bài 8
Dây kéo vật 5 kg đi lên với lực căng 60 N. Tính gia tốc của vật. Lấy g=9,8 m/s².
Bài 9
Hai vật m₁=2 kg và m₂=3 kg nối bằng dây nhẹ trên mặt ngang không ma sát. Kéo vật m₂ bằng lực ngang 20 N. Tính lực căng dây nối.
Bài 10
Đẩy nhẹ một vật trên mặt phẳng nghiêng 30° cho vật bắt đầu đi xuống, sau đó vật trượt xuống thẳng đều. Tính hệ số ma sát trượt.
Bài 11
Một vật đang trượt xuống mặt phẳng nghiêng có ma sát. Những lực nào tác dụng lên vật?
Bài 12
Kéo vật trên sàn ngang bằng lực chếch lên góc α (0<α<90°). Áp lực của vật lên sàn
Ghi nhớ
- Bốn bước: vẽ lực, chọn trục, viết định luật 2 Newton theo từng trục, giải và kiểm tra.
- Chọn Ox theo hướng chuyển động, nên theo Oy thường có ∑F y =0.
- Luôn tìm N từ phương trình theo Oy rồi mới tính F mst =μN.
- Mặt phẳng nghiêng: a=g(sin α trừ μ cos α) khi vật trượt xuống.