Chương IV · Lý thuyết
Bài 24. Công suất
Đi cầu thang bộ hay đi thang máy lên tầng năm, công đưa bạn lên cao là như nhau. Vậy thang máy hơn ở chỗ nào? Vật lí đo điều đó bằng công suất.
Em sẽ học được
- Nêu được ý nghĩa và định nghĩa của công suất, viết được công thức P=A/t.
- Nêu được đơn vị oát, các bội số và đơn vị mã lực.
- Suy ra được liên hệ P=F v và vận dụng được để giải thích tác dụng của hộp số.
- Tính được công suất trong các tình huống thực tế.
Công suất
Hai máy nâng cùng một vật lên cùng một độ cao thực hiện cùng một công, nhưng máy làm xong trước thì mạnh hơn. Muốn so sánh, ta xét công thực hiện được trong một đơn vị thời gian.
Định nghĩa · Công suất
Công suất cũng dùng cho các quá trình truyền năng lượng nói chung: máy sưởi 2000 W nhận 2000 J điện năng mỗi giây.
Đơn vị công suất
Định nghĩa · Oát
| Đơn vị | Đổi ra oát |
|---|---|
| kilôoát (kW) | 1 kW =1000 W |
| mêgaoát (MW) | 1 MW =1000000 W |
| mã lực (HP) | 1 HP ≈746 W |
Liên hệ giữa công suất, lực và tốc độ
Vật chuyển động thẳng đều theo hướng của lực không đổi F, đi được quãng đường s trong thời gian t, khi đó A=F s và v=s/t.
Nếu v là tốc độ trung bình thì P là công suất trung bình; nếu v là tốc độ tức thời thì P là công suất tức thời.
Ghi chú · Hộp số
F=P/v=60000/20=3000 N, đủ lực cần thiết 3000 N. Đây là số cao nhất còn kéo được xe trên đoạn đường này.
Khám phá
Thang máy và cầu thang bộ
Chọn khối lượng, độ cao và thời gian của hai cách đi, rồi bấm "Bắt đầu đi lên". Công của hai cách thay đổi thế nào, công suất thay đổi thế nào?
Đi bộ
Công A = 8 820 J
P = A/t = 147 W ≈ 0,2 HP
P = F.v = 588 N × 0,25 m/s
Thang máy
Công A = 8 820 J
P = A/t = 588 W ≈ 0,79 HP
P = F.v = 588 N × 1 m/s
Hai cách đưa người lên cao đều cần công A=mgh=8820 J. Thang máy xong nhanh gấp 4 lần nên công suất lớn gấp 4 lần: công như nhau, khác nhau ở tốc độ sinh công.
Ví dụ
Ví dụ 1
Ví dụ 2
Luyện tập
Đã làm 0/10 bài
Bài 1
Một máy sinh công 6000 J trong 30 s. Tính công suất của máy.
Bài 2
Một người 60 kg đi cầu thang lên độ cao 15 m trong 1 phút. Lấy g=9,8 m/s². Tính công suất đưa người đó lên cao.
Bài 3
Lực kéo của động cơ là 500 N, xe chuyển động đều cùng hướng lực với tốc độ 10 m/s. Tính công suất.
Bài 4
Oát (W) bằng
Bài 5
Một máy bơm có công suất 1,5 HP. Đổi công suất này ra oát.
Bài 6
Động cơ ô tô cho công suất 60 kW khi xe chạy đều 72 km/h. Tính lực kéo của động cơ.
Bài 7
Một máy có công suất 2 kW hoạt động liên tục trong 5 phút. Tính công máy sinh ra, theo kJ.
Bài 8
Máy nào có công suất lớn nhất?
Bài 9
Thang máy khối lượng tổng cộng 800 kg đi lên đều với tốc độ 2 m/s. Lấy g=9,8 m/s². Tính công suất của lực kéo.
Bài 10
Giữ nguyên công suất động cơ, lái xe về số thấp khi lên dốc để
Ghi nhớ
- Công suất là tốc độ sinh công: P=A/t.
- Đơn vị là oát: 1 W =1 J/s; 1 kW =1000 W; 1 HP ≈746 W.
- Khi lực cùng hướng chuyển động: P=F v, cùng công suất thì đi chậm kéo khoẻ.