Bỏ qua đến nội dung

Chương III · Hoạt động

Bài 11. Thảo luận về ảnh hưởng của tốc độ trong an toàn giao thông

Nhiều vụ tai nạn giao thông đường bộ có nguyên nhân từ việc chạy quá tốc độ quy định. Vì sao trên đường lại có biển báo tốc độ tối đa, và vì sao xe chạy càng nhanh thì càng phải cách xa xe phía trước?

Em sẽ học được

  • Thảo luận được ảnh hưởng của tốc độ trong an toàn giao thông.
  • Giải thích được vì sao phải tuân thủ tốc độ giới hạn và giữ khoảng cách an toàn giữa các xe.
  • Tính được quãng đường xe đi được trong thời gian người lái phản ứng, từ tốc độ và thời gian phản ứng.

Tốc độ giới hạn

Để đảm bảo an toàn, mỗi loại đường và mỗi loại xe có một tốc độ tối đa cho phép. Biển báo "Tốc độ tối đa cho phép" là biển tròn, viền đỏ, ở giữa ghi con số tốc độ tính bằng km/h; người lái không được cho xe chạy nhanh hơn con số đó.

  • Trong khu vực đông dân cư, ô tô và xe máy chạy tối đa 60 km/h trên đường đôi (có dải phân cách giữa) và 50 km/h trên đường hai chiều không có dải phân cách giữa.
  • Xe gắn máy (dung tích xi lanh không quá 50 xăng-ti-mét khối) chạy tối đa 40 km/h.
  • Khi trời mưa, sương mù, đường trơn hoặc tầm nhìn hạn chế, phải giảm tốc độ.

Lưu ý · Vì sao phải giới hạn tốc độ

Xe chạy càng nhanh thì người lái càng khó xử lí khi có tình huống bất ngờ, quãng đường cần để dừng xe càng dài, và nếu xảy ra va chạm thì hậu quả càng nặng.

Khoảng cách an toàn và quãng đường dừng xe

Khi phát hiện nguy hiểm, người lái cần một khoảng thời gian để phản ứng (nhìn thấy, quyết định, đạp phanh). Trong thời gian đó xe vẫn chạy với tốc độ cũ. Sau khi phanh, xe còn trượt thêm một đoạn nữa mới dừng hẳn.

Định nghĩa · Quãng đường dừng xe

Quãng đường dừng xe = quãng đường phản ứng + quãng đường phanh. Quãng đường phản ứng tính được bằng s=v·t, với t là thời gian phản ứng (khoảng 1 s với người lái tỉnh táo, dài hơn nhiều nếu người lái mệt mỏi, uống rượu bia hay dùng điện thoại).
  • Tốc độ tăng gấp đôi thì quãng đường phản ứng tăng gấp đôi, còn quãng đường phanh tăng khoảng bốn lần.
  • Mặt đường ướt, trơn làm bánh xe bám đường kém, nên quãng đường phanh dài hơn.
Khoảng cách an toàn tối thiểu giữa hai xe trên đường bộ (theo quy định của Bộ Giao thông vận tải)
Tốc độ lưu hành v (km/h)Khoảng cách an toàn tối thiểu (m)
v=6035
60<v nhỏ hơn hoặc bằng 8055
80<v nhỏ hơn hoặc bằng 10070
100<v nhỏ hơn hoặc bằng 120100

Khi chạy dưới 60 km/h, người lái phải chủ động giữ khoảng cách phù hợp với xe phía trước. Khi trời mưa, có sương mù hay đường trơn, phải giữ khoảng cách lớn hơn các trị số trong bảng.

Dự án

Thảo luận nhóm: tốc độ và an toàn giao thông

Mục tiêu: sưu tầm tài liệu, phân tích và trình bày về ảnh hưởng của tốc độ trong an toàn giao thông, rồi đề xuất cách tham gia giao thông an toàn cho bản thân và gia đình.

  • Chuẩn bị: tranh ảnh biển báo tốc độ, bài báo hoặc video về các vụ tai nạn do vượt quá tốc độ, bảng khoảng cách an toàn, giấy khổ lớn và bút màu (hoặc máy tính để làm bài trình chiếu).
  1. Chia lớp thành các nhóm; mỗi nhóm chọn một chủ đề: tốc độ giới hạn, khoảng cách an toàn, hoặc ảnh hưởng của thời tiết và người lái tới quãng đường dừng xe.
  2. Sưu tầm tư liệu, ghi rõ nguồn. Dùng thí nghiệm ảo ở trên để lập bảng quãng đường dừng xe ở ít nhất bốn tốc độ khác nhau.
  3. Thảo luận: vì sao phải giới hạn tốc độ, vì sao xe chạy nhanh phải giữ khoảng cách lớn hơn, vì sao trời mưa phải giảm tốc độ.
  4. Làm áp phích hoặc bài trình chiếu, trình bày trước lớp trong khoảng 5 phút và trả lời câu hỏi của các nhóm khác.

Ghi chú · Báo cáo cần có

Tên chủ đề và thành viên nhóm; tư liệu đã sưu tầm (có nguồn); bảng số liệu tốc độ – quãng đường dừng xe và nhận xét; ít nhất ba lời khuyên cụ thể để tham gia giao thông an toàn (ví dụ: nhắc người lớn không vượt quá tốc độ, giữ khoảng cách, không dùng điện thoại khi lái xe).

Khám phá

Phanh gấp ở các tốc độ khác nhau

Chọn tốc độ của xe, khoảng cách tới vật cản, mặt đường và tình trạng người lái, rồi nhấn "Phanh gấp!". Thanh màu cam là quãng đường xe chạy trong thời gian người lái phản ứng, thanh màu đỏ là quãng đường phanh. Giữ vật cản ở 40 m và tăng dần tốc độ từ 40 km/h: từ tốc độ nào thì xe không dừng kịp? Lặp lại với đường ướt, với người lái mất tập trung.

60 km/h
40 m
Mặt đường
Người lái (thời gian phản ứng)
Vật cản0 m40 m80 m120 m160 m200 mphản ứngphanh

Vật cản xuất hiện cách xe 40 m. Nhấn "Phanh gấp!" để xem xe có dừng kịp không.

Các lần phanh gấp
v (km/h)Điều kiệnPhản ứng (m)Phanh (m)Dừng xe (m)Kết quả
Chưa có lần phanh nào.

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: Một ô tô chạy với tốc độ 54 km/h. Người lái nhìn thấy chướng ngại vật và mất 1 s để phản ứng trước khi đạp phanh. Tính quãng đường xe đi được trong thời gian phản ứng. Nếu người lái đang dùng điện thoại và mất 2 s mới phản ứng thì sao?
Đã hiện 0/3 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Một ô tô chạy trên đường cao tốc với tốc độ 25 m/s. Theo bảng khoảng cách an toàn, ô tô phải giữ khoảng cách tối thiểu bao nhiêu mét với xe phía trước?
Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/7 bài

Bài 1

Một xe máy chạy với tốc độ 36 km/h, người lái mất 1 s để phản ứng. Trong thời gian phản ứng, xe đi được bao nhiêu mét?

Đơn vị:m

Bài 2

Một ô tô chạy với tốc độ 72 km/h. Người lái đang xem điện thoại nên mất 2 s mới đạp phanh. Trong 2 s đó ô tô đi được bao nhiêu mét?

Đơn vị:m

Bài 3

Một ô tô chạy 36 km/h, người lái phản ứng hết 1 s, sau khi phanh xe trượt thêm 7 m mới dừng. Quãng đường dừng xe (từ lúc thấy nguy hiểm đến lúc dừng hẳn) là bao nhiêu mét?

Đơn vị:m

Bài 4

Một ô tô chạy với tốc độ 25 m/s. Theo bảng khoảng cách an toàn, khoảng cách tối thiểu tới xe phía trước là

Bài 5

Trên đường khô, một ô tô phanh gấp ở 30 km/h trượt khoảng 5 m; ở 60 km/h trượt khoảng 20 m. Khi tốc độ tăng gấp đôi, quãng đường phanh tăng khoảng

Bài 6

Những yếu tố nào làm quãng đường dừng xe dài hơn?

Bài 7

Trên đoạn đường có biển giới hạn 50 km/h, một xe máy đi được 100 m trong 6 s. Tốc độ của xe máy là bao nhiêu kilômét trên giờ?

Đơn vị:km/h

Ghi nhớ

  • Phải tuân thủ biển báo tốc độ tối đa cho phép; khi trời mưa, đường trơn, tầm nhìn hạn chế phải giảm tốc độ.
  • Quãng đường dừng xe = quãng đường phản ứng (s=v·t) + quãng đường phanh; tốc độ càng lớn thì quãng đường dừng xe càng dài.
  • Tốc độ tăng gấp đôi thì quãng đường phanh tăng khoảng bốn lần.
  • Xe chạy càng nhanh càng phải giữ khoảng cách an toàn lớn với xe phía trước: 35 m ở 60 km/h, 55 m đến 80 km/h, 70 m đến 100 km/h, 100 m đến 120 km/h.