Bỏ qua đến nội dung

Chuyên đề 2 · Chuyên đề

Bài 8. Dự án: Tìm hiểu về ứng dụng enzyme

Trên vỏ nhiều gói bột giặt có ghi "chứa enzyme". Lời quảng cáo ấy có đúng không, và đúng với vết bẩn nào? Trong dự án này, nhóm em sẽ tự làm thí nghiệm để trả lời, rồi đề xuất cách dùng enzyme vào một việc nhỏ trong đời sống.

Em sẽ học được

  • Lập được kế hoạch dự án: câu hỏi, phân công và thời hạn.
  • Thiết kế được thí nghiệm công bằng, có đối chứng và lặp lại, để đánh giá hiệu quả của enzyme.
  • Xử lí được số liệu bằng bảng, biểu đồ và rút ra kết luận từ bằng chứng.
  • Đề xuất được một ứng dụng đơn giản của enzyme và trình bày cơ sở khoa học của đề xuất.

Chủ đề dự án

Nhóm có thể chọn một trong những hướng dưới đây. Mỗi báo cáo cần nêu được: enzyme được dùng, cơ chất của enzyme, quy trình, điều kiện phù hợp, hiệu quả, ưu điểm, hạn chế và tính khả thi.

Các hướng gợi ý
HướngCâu hỏiEnzyme
Bột giặtBột giặt có enzyme có sạch hơn không?Protease, amylase, lipase
Làm mềm thịtDứa, đu đủ xanh làm thịt mềm thế nào?Bromelain, papain
Nước quảPectinase ảnh hưởng ra sao tới lượng và độ trong?Pectinase
Tẩy rửa từ vỏ quảDịch lên men từ vỏ quả tẩy rửa được đến đâu?Protease, amylase

Ghi chú · Thí nghiệm công bằng

Chỉ thay đổi một yếu tố giữa các nhóm (có hay không có enzyme), giữ nguyên mọi yếu tố khác. Cần có mẫu đối chứng và mỗi nhóm lặp lại ít nhất 3 lần, để kết quả không phụ thuộc vào một lần ngẫu nhiên.

Dự án

Tiến trình dự án

Mục tiêu: dùng bằng chứng từ thí nghiệm để đánh giá hiệu quả của enzyme trong bột giặt, rồi đề xuất một ứng dụng đơn giản. Mỗi nhóm khoảng 4 đến 6 bạn, thực hiện trong khoảng 2 tuần.

Chuẩn bị: vải cotton trắng cắt thành các mảnh bằng nhau, lòng trắng trứng, hồ cơm, dầu ăn, bột giặt có ghi enzyme trên nhãn, bột giặt không có enzyme (nếu không có, nhờ giáo viên đun sôi dung dịch bột giặt có enzyme rồi để nguội để làm biến tính enzyme), cốc, cân, nhiệt kế, găng tay.

  1. Lập kế hoạch: nêu câu hỏi, dự đoán kết quả, phân công nhiệm vụ và thời hạn.
  2. Tạo vết bẩn: nhỏ cùng một lượng mỗi loại lên từng mảnh vải, để khô cùng thời gian. Mỗi loại vết bẩn có 3 mảnh cho mỗi nhóm dung dịch, cùng 1 mảnh để so sánh màu ban đầu.
  3. Pha dung dịch: hai dung dịch cùng nồng độ và thể tích, trong nước ấm khoảng 30-40 °C.
  4. Ngâm vải khoảng 30 phút, giũ theo cùng một cách, phơi khô.
  5. Chấm độ sạch từ 0 đến 5 dưới cùng một nguồn sáng. Người chấm không biết mảnh nào thuộc nhóm nào, để kết quả khách quan.
  6. Tính điểm trung bình, lập bảng và vẽ biểu đồ so sánh; đối chiếu với kiến thức về cơ chất của từng enzyme.
  7. Đề xuất một ứng dụng đơn giản, báo cáo trước lớp và trả lời câu hỏi phản biện.

Lưu ý

Không dùng máu thật làm vết bẩn. Đeo găng tay, tránh để bột giặt dính vào mắt hay hít phải bụi bột giặt, vì enzyme và chất tẩy rửa có thể gây kích ứng. Không tự đun sôi dung dịch khi không có giáo viên.

Báo cáo và đánh giá

Tiêu chí gợi ý để đánh giá sản phẩm (thang 10 điểm)
Tiêu chíĐiểm tối đaMức tốt nhất
Thiết kế thí nghiệm3Công bằng, có đối chứng và lặp lại
Số liệu và kết luận3Đúng, có biểu đồ, kết luận dựa vào số liệu
Đề xuất ứng dụng2Có cơ sở khoa học, khả thi và an toàn
Trình bày và hợp tác2Rõ ràng, đúng hạn, hợp tác tốt
  • Nếu bột giặt có enzyme sạch hơn hẳn ở vết protein, vết tinh bột nhưng không rõ ở vết dầu, em giải thích ra sao? Bột giặt ấy có thể chứa loại enzyme nào?
  • Vì sao nên giặt bột giặt có enzyme bằng nước ấm, không nên dùng nước sôi?
  • Bột giặt có enzyme có phù hợp với vải lụa, len (giàu protein) không? Vì sao?

Khám phá

Khung dự án và bảng so sánh

Phân công ở bước 1; quyết định yếu tố nào giữ nguyên, yếu tố nào thay đổi ở bước 2; nhập điểm độ sạch của nhóm ở bước 3 để có bảng và biểu đồ so sánh; viết đề xuất và sao chép bản tổng hợp ở bước 4.

Bước của dự án

Câu hỏi của dự án

Bột giặt có enzyme có giặt sạch hơn bột giặt không có enzyme không, và với loại vết bẩn nào?

Bảng phân công

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: Với vết lòng trắng trứng, ba mảnh vải giặt bằng bột giặt có enzyme được chấm 4, 5, 4 điểm; ba mảnh giặt bằng bột giặt không có enzyme được chấm 2, 2, 3 điểm. Tính điểm trung bình của mỗi nhóm, độ chênh lệch và nêu kết luận.
Đã hiện 0/4 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Một nhóm ngâm mảnh vải có enzyme trong nước 40 °C suốt 60 phút, còn mảnh không có enzyme trong nước 20 °C trong 30 phút, rồi kết luận enzyme giúp giặt sạch hơn. Kết luận này có đáng tin không? Hãy sửa lại thí nghiệm.
Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/9 bài

Bài 1

Sắp xếp các việc của dự án theo đúng trình tự.

  1. Vị trí 1: Báo cáo, đề xuất ứng dụng và đánh giá
  2. Vị trí 2: Tính trung bình, lập bảng và biểu đồ
  3. Vị trí 3: Ngâm giặt và chấm điểm độ sạch
  4. Vị trí 4: Chuẩn bị vải, vết bẩn và dung dịch giặt
  5. Vị trí 5: Nêu câu hỏi, lập kế hoạch và phân công

Bài 2

Nối mỗi vết bẩn với enzyme phân giải thành phần chính của nó.

Chọn một mục bên trái, rồi chọn mục ghép với nó bên phải.

Bài 3

Khi so sánh hai loại bột giặt, yếu tố nào phải giữ nguyên?

Bài 4

Đun sôi dung dịch bột giặt có enzyme rồi để nguội có thể dùng làm mẫu đối chứng vì

Bài 5

Vì sao mỗi nhóm cần giặt ít nhất 3 mảnh vải thay vì 1 mảnh?

Bài 6

Ba mảnh vải dính hồ cơm giặt bằng bột giặt có enzyme được chấm 3, 4, 5 điểm. Điểm trung bình là bao nhiêu?

Bài 7

Điểm độ sạch của ba mảnh vải dính dầu ăn giặt bằng bột giặt không có enzyme là 2, 3, 3. Điểm trung bình là bao nhiêu? (làm tròn đến hai chữ số thập phân)

Bài 8

Vì sao không nên dùng bột giặt có protease cho vải lụa tơ tằm?

Bài 9

Đề xuất nào dưới đây là một ứng dụng enzyme đơn giản, có cơ sở khoa học và an toàn?

Ghi nhớ

  • Một thí nghiệm công bằng chỉ thay đổi một yếu tố, có đối chứng và lặp lại ít nhất 3 lần.
  • Bột giặt có enzyme thường tẩy vết bẩn tốt hơn nhờ tính đặc hiệu: protease với protein, amylase với tinh bột, lipase với lipid.
  • Kết luận phải dựa vào số liệu; bảng và biểu đồ giúp so sánh kết quả rõ hơn.
  • Một đề xuất ứng dụng enzyme tốt cần nêu rõ enzyme, cơ chất, điều kiện phù hợp, tính an toàn và tính khả thi.