Bỏ qua đến nội dung

Chuyên đề 1 · Chuyên đề

Bài 4. Dự án: Tìm hiểu về một số thành tựu công nghệ tế bào

Chữa ung thư máu bằng chính tế bào của người bệnh, nhân nhanh một giống lan quý, tạo lại lợn Ỉ, làm thịt mà không cần giết mổ: tất cả đều đến từ công nghệ tế bào. Trong dự án này, nhóm em sẽ chọn một hướng, tìm hiểu kĩ rồi tự trình bày trước lớp.

Em sẽ học được

  • Lập được kế hoạch dự án: mục tiêu, chủ đề, phân công và thời hạn.
  • Thu thập được thông tin từ nguồn đáng tin cậy và xử lí bằng bảng, biểu đồ.
  • Tạo được sản phẩm và trình bày cơ sở khoa học, quy trình, ưu điểm, hạn chế của một thành tựu.
  • Tranh luận, phản biện được về các vấn đề đạo đức của công nghệ tế bào.

Chủ đề dự án

Các hướng gợi ý
Chủ đềVí dụ thành tựu
Y họcLiệu pháp tế bào gốc, liệu pháp gene
Nông nghiệpNhân nhanh giống cây trồng, khôi phục giống quý, tạo giống mới
Nhân bản động vậtCừu Dolly, lợn Ỉ, bảo tồn loài quý hiếm
Thực phẩm nhân tạoSản xuất thịt nhân tạo

Mỗi báo cáo cần nêu được: đối tượng và mục đích của ứng dụng; quy trình ứng dụng công nghệ tế bào; ưu điểm, hạn chế, tính khả thi và giá trị thực tiễn; kết luận và kiến nghị của nhóm.

Ghi chú · Chọn nguồn thông tin

Ưu tiên sách giáo khoa, bài báo khoa học, trang của bệnh viện lớn, viện nghiên cứu, cơ quan y tế. Quảng cáo sản phẩm là nguồn cần đối chiếu. Luôn ghi lại tên nguồn để bạn đọc kiểm tra được.

Dự án

Tiến trình dự án

Mục tiêu: tìm hiểu sâu một thành tựu của công nghệ tế bào và chia sẻ kết quả với cả lớp. Mỗi nhóm khoảng 4 đến 6 bạn, thực hiện trong khoảng 2 đến 3 tuần.

  1. Lập kế hoạch: xác định mục tiêu, chọn chủ đề, lập bảng phân công gồm người thực hiện, nhiệm vụ cụ thể và thời hạn.
  2. Thu thập thông tin: từ sách, báo, internet, phim tài liệu, phỏng vấn, tham quan cơ sở thực hiện (nếu có). Lập dòng thời gian các mốc thành tựu.
  3. Xử lí thông tin: lựa chọn, đối chiếu, tổng hợp bằng bảng, biểu đồ, sơ đồ quy trình; thảo luận trong nhóm và cập nhật tiến độ cho giáo viên hằng tuần.
  4. Tạo sản phẩm: bài trình chiếu, tập san, tranh ảnh hoặc mô hình.
  5. Báo cáo trước lớp: trình bày kết quả, trả lời phản biện.
  6. Tranh luận, đánh giá thành viên, đánh giá chéo giữa các nhóm và bình chọn sản phẩm.

Lưu ý

Không tự thử nghiệm các sản phẩm "tế bào gốc" hay tự làm các thí nghiệm với tế bào người, động vật. Khi phỏng vấn, cần xin phép và tôn trọng thông tin riêng tư của người được hỏi.

Báo cáo và đánh giá

Có thể dùng phần mềm trình chiếu, nhưng chỉ đưa các ý chính lên trang chiếu. Hãy lắng nghe và tôn trọng ý kiến phản biện, thể hiện sự hợp tác với các bạn trong nhóm và nhóm khác.

Tiêu chí gợi ý để đánh giá sản phẩm (thang 10 điểm)
Tiêu chíĐiểm tối đaMức tốt nhất
Nội dung4Đầy đủ, chính xác
Trình bày sản phẩm2Bố cục rõ, có hình minh hoạ, sáng tạo
Tác phong khi báo cáo2Lưu loát, tự tin, giao tiếp tốt
Thái độ, hợp tác2Nộp đúng hạn, hợp tác tốt

Các câu hỏi để tranh luận

  • Có nên phá huỷ phôi người thừa từ thụ tinh trong ống nghiệm để chữa bệnh hay không? Việc đó có vi phạm đạo đức xã hội không?
  • Em có quan điểm gì về nhân bản vô tính người và hệ luỵ sinh học của nó?
  • Những cây trồng biến đổi gene nào đang được nhập khẩu hoặc trồng ở Việt Nam? Em nghĩ gì về thực phẩm biến đổi gene?
  • Sinh vật biến đổi gene đem lại những lợi ích và rủi ro gì về sinh học, y học?

Khi tranh luận, mỗi ý kiến phải kèm lí do và bằng chứng. Hãy phê bình lập luận của bạn, không phê bình người nói.

Khám phá

Khung dự án số

Chọn chủ đề và phân công ở bước 1; thêm các mốc có nguồn vào dòng thời gian ở bước 2; tự chấm sản phẩm ở bước 3; rồi sao chép bản tổng hợp ở bước 4. Trang không lưu dữ liệu, nên nhớ sao chép trước khi rời đi.

Bước của dự án
Chủ đề của nhóm

Y học: Liệu pháp tế bào gốc, liệu pháp gene.

Câu hỏi định hướng

  • Liệu pháp này chữa bệnh gì, và đang ở giai đoạn nào: đã dùng hay còn thử nghiệm?
  • Quy trình gồm những bước nào? Tế bào được lấy từ đâu?
  • Ưu điểm, rủi ro và vấn đề đạo đức của liệu pháp là gì?
Bảng phân công

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: Một nhóm được chấm: nội dung 3 điểm, trình bày 1,5 điểm, tác phong 2 điểm, thái độ 2 điểm. Tính tổng điểm và cho biết nhóm nên cải thiện tiêu chí nào trước.
Đã hiện 0/3 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Nhóm tìm được hai thông tin về tế bào gốc: một trang bán mĩ phẩm ghi "tế bào gốc làm trẻ lại 10 tuổi", và một bài của bệnh viện lớn nêu ghép tế bào gốc tạo máu sau hoá trị. Nhóm nên dùng thông tin nào, xử lí thế nào?
Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/7 bài

Bài 1

Sắp xếp các việc của dự án theo đúng trình tự.

  1. Vị trí 1: Đánh giá, tổng kết
  2. Vị trí 2: Báo cáo và tranh luận
  3. Vị trí 3: Tạo sản phẩm
  4. Vị trí 4: Xử lí thông tin
  5. Vị trí 5: Thu thập thông tin
  6. Vị trí 6: Lập kế hoạch, phân công

Bài 2

Sắp xếp các thành tựu sau theo thứ tự thời gian, từ sớm đến muộn.

  1. Vị trí 1: Việt Nam nhân bản được lợn Ỉ
  2. Vị trí 2: Tạo được tế bào gốc cảm ứng từ tế bào chuột
  3. Vị trí 3: Cừu Dolly ra đời
  4. Vị trí 4: Tái sinh cây cà rốt từ tế bào nuôi cấy

Bài 3

Một báo cáo về thành tựu công nghệ tế bào cần có những nội dung nào?

Bài 4

Nguồn nào đáng tin cậy nhất khi tìm hiểu về liệu pháp tế bào gốc?

Bài 5

Theo thang điểm của bài, sản phẩm đạt: nội dung 4, trình bày 1,5, tác phong 1,5, thái độ 2. Tổng số điểm là bao nhiêu?

Bài 6

Nhóm khảo sát 40 bạn, có 26 bạn sẵn sàng thử thịt nhân tạo. Tỉ lệ này bằng bao nhiêu phần trăm?

Đơn vị:%

Bài 7

Khi tranh luận về nhân bản vô tính người, cách làm nào là phù hợp?

Ghi nhớ

  • Dự án gồm lập kế hoạch, thu thập và xử lí thông tin, tạo sản phẩm, báo cáo, tranh luận, đánh giá.
  • Báo cáo cần nêu đối tượng, mục đích, quy trình, ưu điểm, hạn chế, tính khả thi, kết luận và kiến nghị.
  • Mọi thông tin đều cần có nguồn tin cậy; quảng cáo phải được đối chiếu.
  • Tranh luận về đạo đức của công nghệ tế bào phải dựa vào lí lẽ, bằng chứng và thái độ tôn trọng.