Bỏ qua đến nội dung

Chuyên đề 3 · Chuyên đề

Bài 12. Dự án: Điều tra công nghệ ứng dụng vi sinh vật trong xử lí ô nhiễm môi trường tại địa phương

Trang trại gần nhà em có hầm biogas không? Rác của xã đi về đâu? Nước thải của nhà máy gần sông được xử lí thế nào? Trong dự án này, em sẽ đi tìm câu trả lời bằng chính các cuộc khảo sát của nhóm mình.

Em sẽ học được

  • Lập được kế hoạch điều tra một công nghệ vi sinh vật đang dùng tại địa phương.
  • Thu thập được thông tin bằng quan sát, phỏng vấn, tra cứu và ghi chép theo mẫu.
  • Phân tích được số liệu, tính được hiệu suất xử lí, nêu được ưu điểm và hạn chế.
  • Trình bày được báo cáo và đề xuất giải pháp phù hợp với địa phương.

Chọn đề tài điều tra

Hãy chọn một đối tượng có thật, gần nơi em sống và có người sẵn sàng trả lời câu hỏi. Dưới đây là một số gợi ý, gắn với kiến thức của các bài trước.

Gợi ý đề tài
Nơi khảo sátCông nghệCâu hỏi nên trả lời
Trang trại, hộ chăn nuôiHầm khí sinh học, đệm lót sinh họcKhí dùng vào việc gì? Bã thải đi đâu? Còn mùi không?
Bãi rác, tổ thu gom, gia đìnhỦ phân hữu cơ, chế phẩm vi sinhRác có được phân loại không? Phân ủ dùng vào đâu?
Nhà máy, khu dân cư, bệnh việnTrạm xử lí nước thảiCó những bể nào? Hiếu khí hay kị khí? Số liệu trước và sau xử lí?
Ruộng, vườn, ao nuôiỦ rơm rạ, chế phẩm vi sinh cho aoDùng chế phẩm nào? Hiệu quả so với cách cũ ra sao?

Dự án

Tiến trình dự án

Mục tiêu: đánh giá được một công nghệ vi sinh vật đang dùng tại địa phương bằng bằng chứng do nhóm tự thu thập, rồi đề xuất cải tiến. Mỗi nhóm 4 đến 6 bạn, thực hiện trong khoảng 2 đến 3 tuần. Chuẩn bị: phiếu khảo sát, sổ ghi chép, điện thoại để chụp ảnh khi được phép, bản đồ địa phương.

  1. Lập kế hoạch: chọn đề tài, phân công, liên hệ trước với nơi khảo sát, soạn phiếu câu hỏi. Giáo viên duyệt kế hoạch trước khi đi.
  2. Khảo sát: quan sát, phỏng vấn người vận hành, xin số liệu trước và sau xử lí, đánh dấu địa điểm trên bản đồ.
  3. Tra cứu: tìm hiểu vi sinh vật và nguyên lí của công nghệ, đối chiếu với những gì đã quan sát.
  4. Xử lí số liệu: lập bảng, tính hiệu suất, ghi rõ nguồn số liệu, và phân biệt số đo với lời kể.
  5. Đánh giá: nêu ưu điểm, hạn chế và đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương.
  6. Báo cáo: trình bày trước lớp bằng áp phích hoặc trình chiếu, trả lời câu hỏi phản biện.

Lưu ý · An toàn khi khảo sát

Đi cùng người lớn hoặc giáo viên, xin phép trước khi vào và trước khi chụp ảnh. Không tự ý lại gần miệng hầm biogas, bể kín hay bể sâu: khí CH₄, H₂S có thể gây ngạt, cháy nổ. Không tự lấy mẫu nước thải y tế, không chạm vào chất thải; đeo khẩu trang, găng tay khi được hướng dẫn và rửa tay sau đó.

Báo cáo và đánh giá

Báo cáo cần có: lí do chọn đề tài, thông tin nơi khảo sát, bản đồ, nguyên lí của công nghệ, nhóm vi sinh vật tham gia, bảng số liệu và hiệu suất, ưu điểm, hạn chế, đề xuất, nguồn tham khảo. Nếu nơi khảo sát không có số liệu, hãy nói rõ; đừng tự đưa ra con số.

Tiêu chí đánh giá dự án
Tiêu chíMức đạt tốt
Kế hoạchRõ mục tiêu, phân công và thời hạn, được duyệt trước khi đi
Thông tinCó quan sát trực tiếp, có phỏng vấn, ghi rõ nguồn
Kiến thứcGiải thích đúng nguyên lí và nhóm vi sinh vật
Số liệuCó bảng, tính đúng hiệu suất, nhận xét dựa trên số liệu
Đề xuấtCụ thể, khả thi với địa phương, nêu được cái giá phải trả
Trình bàyRõ ràng, đúng giờ, trả lời được câu hỏi phản biện

Khám phá

Bản đồ khảo sát

Luyện trên bản đồ mẫu: chạm vào từng địa điểm và chọn công nghệ phù hợp. Sau đó ghi chú những điểm nhóm em khảo sát thật, tính hiệu suất và sao chép bản báo cáo.

Bước của dự án

Đây là một địa phương giả định để luyện tập. Chạm vào một địa điểm, rồi chọn công nghệ phù hợp nhất. Đã xử lí xong 0/6 địa điểm.

Trang trại lợn

Phân và nước rửa chuồng giàu chất hữu cơ, gây mùi hôi.

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: Một nhóm khảo sát trạm xử lí nước thải và được cung cấp số liệu về BOD (lượng oxygen vi sinh vật cần để phân giải chất hữu cơ trong nước): BOD đầu vào 320 mg/L, đầu ra 40 mg/L. Tính hiệu suất. Biết tiêu chuẩn của trạm cho phép BOD đầu ra không quá 50 mg/L, hãy nhận xét.
Đã hiện 0/4 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Chủ trại lợn nói: "Từ khi có hầm biogas, tôi không còn phải mua gas, và chuồng cũng bớt mùi." Nhóm em có thể ghi vào báo cáo là "hầm biogas loại bỏ hoàn toàn ô nhiễm" không? Nên viết lại thế nào?
Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/7 bài

Bài 1

Sắp xếp các bước của dự án điều tra.

  1. Vị trí 1: Trình bày báo cáo và đề xuất
  2. Vị trí 2: Xử lí số liệu, đánh giá ưu điểm và hạn chế
  3. Vị trí 3: Khảo sát thực tế, thu thập số liệu
  4. Vị trí 4: Lập kế hoạch và liên hệ nơi khảo sát

Bài 2

Số liệu do trạm xử lí cung cấp: BOD đầu vào 240 mg/L, đầu ra 36 mg/L. Hiệu suất xử lí bằng bao nhiêu phần trăm?

Đơn vị:%

Bài 3

Khảo sát cho biết một tổ thu gom nhận 500 kg rác mỗi ngày, trong đó 60% là rác hữu cơ dễ phân giải. Mỗi ngày có bao nhiêu kg rác có thể đưa đi ủ phân?

Đơn vị:kg

Bài 4

Những việc nào đúng khi đi khảo sát một hầm biogas?

Bài 5

Câu nào là kết luận tốt nhất trong báo cáo điều tra?

Bài 6

Nối mỗi đối tượng khảo sát với công nghệ phù hợp nhất.

Chọn một mục bên trái, rồi chọn mục ghép với nó bên phải.

Bài 7

Nơi khảo sát không có số liệu về BOD. Nhóm nên làm gì trong báo cáo?

Ghi nhớ

  • Một cuộc điều tra tốt gồm: kế hoạch, khảo sát thực tế, xử lí số liệu, đánh giá và báo cáo.
  • Hiệu suất xử lí bằng lượng chất ô nhiễm đã giảm chia cho lượng ban đầu.
  • Kết luận phải dựa trên bằng chứng, ghi rõ nguồn và phân biệt số đo với lời kể.
  • An toàn là trên hết: đi cùng người lớn, xin phép, tránh xa hầm kín và không tiếp xúc với chất thải.