Chuyên đề 3 · Chuyên đề
Bài 12. Dự án: Điều tra công nghệ ứng dụng vi sinh vật trong xử lí ô nhiễm môi trường tại địa phương
Trang trại gần nhà em có hầm biogas không? Rác của xã đi về đâu? Nước thải của nhà máy gần sông được xử lí thế nào? Trong dự án này, em sẽ đi tìm câu trả lời bằng chính các cuộc khảo sát của nhóm mình.
Em sẽ học được
- Lập được kế hoạch điều tra một công nghệ vi sinh vật đang dùng tại địa phương.
- Thu thập được thông tin bằng quan sát, phỏng vấn, tra cứu và ghi chép theo mẫu.
- Phân tích được số liệu, tính được hiệu suất xử lí, nêu được ưu điểm và hạn chế.
- Trình bày được báo cáo và đề xuất giải pháp phù hợp với địa phương.
Chọn đề tài điều tra
Hãy chọn một đối tượng có thật, gần nơi em sống và có người sẵn sàng trả lời câu hỏi. Dưới đây là một số gợi ý, gắn với kiến thức của các bài trước.
| Nơi khảo sát | Công nghệ | Câu hỏi nên trả lời |
|---|---|---|
| Trang trại, hộ chăn nuôi | Hầm khí sinh học, đệm lót sinh học | Khí dùng vào việc gì? Bã thải đi đâu? Còn mùi không? |
| Bãi rác, tổ thu gom, gia đình | Ủ phân hữu cơ, chế phẩm vi sinh | Rác có được phân loại không? Phân ủ dùng vào đâu? |
| Nhà máy, khu dân cư, bệnh viện | Trạm xử lí nước thải | Có những bể nào? Hiếu khí hay kị khí? Số liệu trước và sau xử lí? |
| Ruộng, vườn, ao nuôi | Ủ rơm rạ, chế phẩm vi sinh cho ao | Dùng chế phẩm nào? Hiệu quả so với cách cũ ra sao? |
Dự án
Tiến trình dự án
Mục tiêu: đánh giá được một công nghệ vi sinh vật đang dùng tại địa phương bằng bằng chứng do nhóm tự thu thập, rồi đề xuất cải tiến. Mỗi nhóm 4 đến 6 bạn, thực hiện trong khoảng 2 đến 3 tuần. Chuẩn bị: phiếu khảo sát, sổ ghi chép, điện thoại để chụp ảnh khi được phép, bản đồ địa phương.
- Lập kế hoạch: chọn đề tài, phân công, liên hệ trước với nơi khảo sát, soạn phiếu câu hỏi. Giáo viên duyệt kế hoạch trước khi đi.
- Khảo sát: quan sát, phỏng vấn người vận hành, xin số liệu trước và sau xử lí, đánh dấu địa điểm trên bản đồ.
- Tra cứu: tìm hiểu vi sinh vật và nguyên lí của công nghệ, đối chiếu với những gì đã quan sát.
- Xử lí số liệu: lập bảng, tính hiệu suất, ghi rõ nguồn số liệu, và phân biệt số đo với lời kể.
- Đánh giá: nêu ưu điểm, hạn chế và đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương.
- Báo cáo: trình bày trước lớp bằng áp phích hoặc trình chiếu, trả lời câu hỏi phản biện.
Lưu ý · An toàn khi khảo sát
Báo cáo và đánh giá
Báo cáo cần có: lí do chọn đề tài, thông tin nơi khảo sát, bản đồ, nguyên lí của công nghệ, nhóm vi sinh vật tham gia, bảng số liệu và hiệu suất, ưu điểm, hạn chế, đề xuất, nguồn tham khảo. Nếu nơi khảo sát không có số liệu, hãy nói rõ; đừng tự đưa ra con số.
| Tiêu chí | Mức đạt tốt |
|---|---|
| Kế hoạch | Rõ mục tiêu, phân công và thời hạn, được duyệt trước khi đi |
| Thông tin | Có quan sát trực tiếp, có phỏng vấn, ghi rõ nguồn |
| Kiến thức | Giải thích đúng nguyên lí và nhóm vi sinh vật |
| Số liệu | Có bảng, tính đúng hiệu suất, nhận xét dựa trên số liệu |
| Đề xuất | Cụ thể, khả thi với địa phương, nêu được cái giá phải trả |
| Trình bày | Rõ ràng, đúng giờ, trả lời được câu hỏi phản biện |
Khám phá
Bản đồ khảo sát
Luyện trên bản đồ mẫu: chạm vào từng địa điểm và chọn công nghệ phù hợp. Sau đó ghi chú những điểm nhóm em khảo sát thật, tính hiệu suất và sao chép bản báo cáo.
Đây là một địa phương giả định để luyện tập. Chạm vào một địa điểm, rồi chọn công nghệ phù hợp nhất. Đã xử lí xong 0/6 địa điểm.
Trang trại lợn
Phân và nước rửa chuồng giàu chất hữu cơ, gây mùi hôi.
Ví dụ
Ví dụ 1
Ví dụ 2
Luyện tập
Đã làm 0/7 bài
Bài 1
Sắp xếp các bước của dự án điều tra.
Bài 2
Số liệu do trạm xử lí cung cấp: BOD đầu vào 240 mg/L, đầu ra 36 mg/L. Hiệu suất xử lí bằng bao nhiêu phần trăm?
Bài 3
Khảo sát cho biết một tổ thu gom nhận 500 kg rác mỗi ngày, trong đó 60% là rác hữu cơ dễ phân giải. Mỗi ngày có bao nhiêu kg rác có thể đưa đi ủ phân?
Bài 4
Những việc nào đúng khi đi khảo sát một hầm biogas?
Bài 5
Câu nào là kết luận tốt nhất trong báo cáo điều tra?
Bài 6
Nối mỗi đối tượng khảo sát với công nghệ phù hợp nhất.
Bài 7
Nơi khảo sát không có số liệu về BOD. Nhóm nên làm gì trong báo cáo?
Ghi nhớ
- Một cuộc điều tra tốt gồm: kế hoạch, khảo sát thực tế, xử lí số liệu, đánh giá và báo cáo.
- Hiệu suất xử lí bằng lượng chất ô nhiễm đã giảm chia cho lượng ban đầu.
- Kết luận phải dựa trên bằng chứng, ghi rõ nguồn và phân biệt số đo với lời kể.
- An toàn là trên hết: đi cùng người lớn, xin phép, tránh xa hầm kín và không tiếp xúc với chất thải.