Chương 7 · Luyện tập
Bài 26. Thực hành: Điều tra một số bệnh do virus và tuyên truyền phòng chống bệnh
Xóm em năm nay có nhiều người bị sốt xuất huyết hơn năm ngoái không? Mọi người có biết muỗi vằn đẻ trứng ở đâu không? Muốn tuyên truyền trúng điều người dân còn hiểu sai, trước hết phải điều tra.
Em sẽ học được
- Điều tra được một số bệnh do virus ở người, vật nuôi và cây trồng tại địa phương.
- Thiết kế được phiếu điều tra đủ nội dung, khách quan, tôn trọng người trả lời.
- Tổng hợp số liệu, tính tỉ lệ phần trăm và đọc được biểu đồ kết quả.
- Viết được báo cáo và thiết kế được tờ rơi tuyên truyền cách phòng chống bệnh.
Chuẩn bị và chọn đề tài
- Tranh ảnh, sách báo, tài liệu về virus gây bệnh, vật trung gian truyền bệnh, đường lây và cách phòng chống.
- Dụng cụ, vật liệu để làm tờ rơi.
- Chọn đề tài theo tình hình dịch bệnh mỗi năm ở địa phương: bệnh ở người, vật nuôi hoặc cây trồng.
| Bệnh | Tác nhân | Vật trung gian | Triệu chứng, đường lây | Phòng chống |
|---|---|---|---|---|
| Sốt xuất huyết | Virus Dengue | Muỗi vằn | Sốt cao, xuất huyết dưới da, chảy máu cam; lây khi muỗi đốt | Diệt muỗi, dọn nước đọng, phát quang bụi rậm |
| Viêm gan B | Virus viêm gan B | Không có | Mệt mỏi, vàng da, vàng mắt; lây qua máu, tình dục, mẹ sang con | Tiêm vaccine, không dùng chung kim tiêm, khám thai định kì |
| Dại | Virus dại | Chó, mèo và một số động vật khác | Sốt, sợ nước, kích động; lây qua vết cắn hoặc nước bọt của động vật | Tiêm vaccine cho vật nuôi, xử lí vết thương và tiêm phòng ngay khi bị cắn |
| Quai bị | Virus quai bị | Không có | Sốt, đau đầu, sưng tuyến nước bọt; lây qua đường hô hấp | Tiêm vaccine, đeo khẩu trang nơi đông người |
| Sởi | Virus sởi | Không có | Sốt, sổ mũi, phát ban; lây qua đường hô hấp | Tiêm vaccine |
Dự án
Các bước điều tra
Mục tiêu: điều tra một bệnh do virus ở địa phương, rồi dùng kết quả để tuyên truyền cách phòng chống. Làm theo nhóm.
- Chọn bệnh cần điều tra và đối tượng điều tra (người dân, học sinh hay người trồng trọt, chăn nuôi).
- Thu thập thông tin, hình ảnh từ sách báo, internet và cơ quan y tế; với cây trồng, sưu tầm thêm mẫu vật và hình ảnh cây bị bệnh (khoai tây, cà chua, cam, chanh...).
- Ghi lại tên và đặc điểm virus, vật trung gian (nếu có), đường lây, triệu chứng và cách phòng tránh.
- Với bệnh có vật trung gian, tìm hiểu môi trường sống, đặc điểm sinh sản và tập tính của vật trung gian để đề xuất cách diệt trừ.
- Lập phiếu điều tra, phát phiếu, thu phiếu và tổng hợp số liệu.
- Viết báo cáo và thiết kế tờ rơi tuyên truyền.
Ghi chú · Một phiếu điều tra tốt
Báo cáo và tờ rơi
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Mục đích | Đề tài điều tra và điều nhóm muốn biết. |
| Cách tiến hành | Nguồn thông tin, đối tượng, số phiếu thu được, thời gian điều tra. |
| Kết quả | Bảng điều tra gồm bệnh, loại virus, vật trung gian, triệu chứng và cách lây, biện pháp phòng chống; bảng số liệu, biểu đồ; tờ rơi. |
| Kết luận | Điều rút ra từ số liệu và các đề xuất phòng chống bệnh cho địa phương. |
Tờ rơi cần ngắn gọn, chính xác, dễ hiểu và chỉ rõ việc người đọc nên làm. Kết quả điều tra cho biết nên nhấn mạnh điều gì: nhiều người hiểu sai đường lây thì tờ rơi cần đính chính đúng điểm đó.
Thẻ chưa xếp (8)
Chọn một thẻ, rồi chọn ô phù hợp để đặt thẻ vào.
Khám phá
Công cụ lập phiếu và vẽ biểu đồ
Chọn bệnh và các câu hỏi cho phiếu điều tra, lưu ý có một số câu viết chưa tốt. Khi phiếu đạt, sang bước 2 để nhập số liệu: biểu đồ và nhận xét sẽ tự động cập nhật.
Cúm: tác nhân là virus cúm; vật trung gian: không có.
Phiếu chưa có câu hỏi về: hiểu biết về triệu chứng; hiểu biết về đường lây; các biện pháp phòng chống đang dùng.
Phiếu điều tra bệnh cúm
- Trong 12 tháng qua, gia đình bạn có ai mắc bệnh cúm không?
- ○ Có
- ○ Không
- ○ Không rõ
Ví dụ
Ví dụ 1
Ví dụ 2
Luyện tập
Đã làm 0/11 bài
Bài 1
Sắp xếp các việc của một đề tài điều tra theo đúng thứ tự.
Bài 2
Bảng báo cáo điều tra về một bệnh do virus cần có những nội dung nào?
Bài 3
Câu hỏi nào viết tốt nhất cho một phiếu điều tra?
Bài 4
Trong 50 phiếu về bệnh cúm, có 35 phiếu cho biết cúm lây qua giọt dịch khi ho, hắt hơi. Tỉ lệ đó là bao nhiêu phần trăm?
Bài 5
Một câu hỏi chỉ chọn một ý, có 80 phiếu: "Có" 18 phiếu, "Không rõ" 7 phiếu, còn lại là "Không". Có bao nhiêu phiếu chọn "Không"?
Bài 6
Trong 60 phiếu về sốt xuất huyết, có 9 phiếu hiểu sai rằng bệnh lây qua ăn chung. Tính tỉ lệ phiếu hiểu sai (theo %).
Bài 7
Với câu hỏi được chọn nhiều ý ("Bạn biết những triệu chứng nào?"), vì sao tổng các tỉ lệ có thể vượt quá 100%?
Bài 8
Nối mỗi bệnh với vật trung gian truyền bệnh.
Bài 9
Khi điều tra sốt xuất huyết, vì sao cần tìm hiểu nơi sống và tập tính sinh sản của muỗi vằn?
Bài 10
Tờ rơi tuyên truyền phòng bệnh do virus nên có đặc điểm nào?
Bài 11
Trong 120 phiếu, có 78 phiếu cho biết gia đình đã đậy kín bể chứa nước để phòng muỗi. Tỉ lệ đó là bao nhiêu phần trăm?
Ghi nhớ
- Đề tài điều tra được chọn theo tình hình dịch bệnh ở địa phương: ở người, vật nuôi hoặc cây trồng.
- Cần ghi lại virus gây bệnh, vật trung gian, đường lây, triệu chứng và cách phòng tránh.
- Phiếu điều tra phải rõ ràng, trung lập, thống kê được và tôn trọng thông tin riêng tư.
- Kết quả điều tra cho biết tờ rơi cần nhấn mạnh và đính chính điều gì.