Bỏ qua đến nội dung

Chuyên đề 1 · Chuyên đề

Bài 4. Thực hành: Thí nghiệm chứng minh tác dụng của loại phân bón, cách bón và hàm lượng phân bón đối với cây trồng

Cùng một túi phân NPK, có người hoà vào nước tưới, có người rắc vào đất; có người bón một thìa, có người bón cả nắm. Làm sao chứng minh bằng thí nghiệm rằng loại phân, cách bón và lượng phân đều ảnh hưởng đến cây trồng?

Em sẽ học được

  • Bố trí được thí nghiệm có đối chứng, chỉ thay đổi một yếu tố cần nghiên cứu.
  • Thực hiện được thí nghiệm chứng minh tác dụng của loại phân bón, cách bón và hàm lượng phân bón đối với cây trồng.
  • Xử lí được số liệu (giá trị trung bình, mức tăng so với đối chứng) và giải thích được kết quả.
  • Viết được báo cáo thực hành.

Chuẩn bị và nguyên tắc bố trí thí nghiệm

  • Cây: cây ngô (hoặc đậu, cải) non, cùng tuổi, cùng kích thước, khoẻ mạnh.
  • Dụng cụ: chậu nhựa cùng cỡ, có nhãn; cát sạch hoặc đất nghèo dinh dưỡng; cân, cốc đong, chai nhựa 1 lít, thước đo.
  • Phân bón: urea (đạm), super lân (lân), kali clorua (kali), phân NPK.

Ghi chú · Thí nghiệm có đối chứng

Mỗi thí nghiệm chỉ thay đổi một yếu tố cần nghiên cứu (loại phân, cách bón hoặc hàm lượng); mọi yếu tố khác (giống cây, lượng đất, nước tưới, ánh sáng, nhiệt độ) phải như nhau. Chậu đối chứng không bón phân để so sánh. Mỗi công thức nên làm từ 3 chậu trở lên (lặp lại) và lấy giá trị trung bình.

Chỉ tiêu theo dõi: chiều cao cây, số lá, màu sắc lá, khối lượng cây; đo định kì (ví dụ mỗi 3 ngày) trong khoảng 2 đến 3 tuần, ghi vào bảng.

Ba thí nghiệm

Gợi ý bố trí các thí nghiệm
Thí nghiệmCác công thứcKết quả thường gặp
Loại phân bónĐối chứng (không bón); chỉ bón đạm; chỉ bón lân; bón NPK. Cùng lượng phân, cùng cách bónCây bón NPK sinh trưởng tốt nhất; thiếu bất kì nguyên tố nào cây cũng kém hơn
Cách bónCùng lượng NPK: hoà tan vào nước rồi tưới; hoặc trộn vào đất rồi tưới nước hằng ngàyPhân hoà tan, cây lấy khoáng nhanh và dễ; phân trộn đất tan chậm, cây hấp thụ từ từ
Hàm lượng phân bónCùng loại, cùng cách bón NPK: không bón; bón ít; bón vừa (theo hướng dẫn); bón quá nhiềuBón ít cây chậm lớn; bón vừa cây tốt nhất; bón quá nhiều cây bị cháy phân, có thể chết

Lưu ý · Vì sao bón quá nhiều lại gây hại?

Khi nồng độ chất tan trong đất cao hơn trong tế bào lông hút, rễ không hút được nước, thậm chí bị mất nước; cây héo, lá cháy, có thể chết. Đó là hiện tượng "cháy phân".

Xử lí số liệu: tính chiều cao trung bình của mỗi công thức, rồi so sánh với đối chứng:

Mức tăng=(TB công thức trừ TB đối chứng)/(TB đối chứng)·100%

Dự án

Báo cáo thực hành

Làm theo nhóm, chọn một trong ba thí nghiệm (hoặc cả ba), theo dõi 2 đến 3 tuần. Giữ an toàn: đeo găng tay khi cân phân, rửa tay sau khi làm, không để phân rơi vào mắt, miệng.

  1. Dán nhãn các chậu, cho cùng lượng cát hoặc đất, trồng mỗi chậu một cây non cùng cỡ, đặt nơi có nắng.
  2. Pha dung dịch phân hoặc trộn phân theo từng công thức; tưới cùng lượng nước cho mọi chậu.
  3. Đo chiều cao, đếm số lá, ghi màu lá định kì; chụp ảnh các chậu.
  4. Lập bảng, tính trung bình, mức tăng so với đối chứng, vẽ biểu đồ cột.

Báo cáo gồm: mục đích, chuẩn bị, cách tiến hành, bảng kết quả và biểu đồ, giải thích kết quả, kết luận về tác dụng của loại phân, cách bón và hàm lượng phân; liên hệ với nguyên tắc bón phân hợp lí.

Khám phá

Thí nghiệm ảo với bốn chậu ngô

Chọn yếu tố cần chứng minh, rồi đặt loại phân, lượng phân và cách bón cho bốn chậu. Thí nghiệm chỉ chạy khi bố trí hợp lí. Sau đó kéo thanh "Ngày theo dõi" để xem cây ở mỗi chậu lớn lên thế nào.

Thí nghiệm chứng minh tác dụng của
  1. Chậu 1 (đối chứng)

  2. Chậu 2 (đối chứng)

  3. Chậu 3 (đối chứng)

  4. Chậu 4 (đối chứng)

Các chậu chưa khác nhau về loại phân, nên chưa so sánh được gì.

Tốc độ lớn của cây là mô hình minh hoạ cho xu hướng của thí nghiệm thật, không phải số liệu đo.

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: Kết quả chiều cao cây ngô (cm) sau 21 ngày, mỗi công thức 3 chậu: đối chứng 22; 23; 24. Bón NPK 39; 40; 41. Tính chiều cao trung bình mỗi công thức và mức tăng của công thức bón NPK so với đối chứng.
Đã hiện 0/4 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Một nhóm bố trí thí nghiệm về hàm lượng phân: chậu 1 không bón, chậu 2 bón 1 g NPK hoà tan, chậu 3 bón 3 g NPK trộn đất, chậu 4 bón 8 g urea hoà tan. Bố trí này có hợp lí không? Sửa lại.
Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/8 bài

Bài 1

Trong thí nghiệm về loại phân bón, chậu đối chứng có vai trò gì?

Bài 2

Trong thí nghiệm về cách bón phân, những yếu tố nào phải giữ như nhau ở mọi chậu?

Bài 3

Ba chậu bón phân đạm có chiều cao cây 30 cm, 31 cm và 32 cm. Chiều cao trung bình là bao nhiêu cm?

Đơn vị:cm

Bài 4

Cây đối chứng cao trung bình 22 cm, cây bón NPK cao trung bình 38 cm. Cây bón NPK cao hơn đối chứng bao nhiêu phần trăm? (làm tròn đến hàng phần mười)

Đơn vị:%

Bài 5

Chậu bón quá nhiều phân bị héo, lá cháy dù được tưới đủ nước. Giải thích nào đúng?

Bài 6

Cùng lượng NPK, vì sao cây được tưới phân hoà tan lớn nhanh hơn cây có phân trộn vào đất trong những ngày đầu?

Bài 7

Sắp xếp các bước tiến hành thí nghiệm.

  1. Vị trí 1: Giải thích kết quả và viết báo cáo
  2. Vị trí 2: Tính trung bình, so sánh với đối chứng, vẽ biểu đồ
  3. Vị trí 3: Đo chiều cao, đếm số lá định kì và ghi bảng
  4. Vị trí 4: Bón phân theo từng công thức, tưới cùng lượng nước
  5. Vị trí 5: Dán nhãn chậu, cho cùng lượng đất, trồng cây non cùng cỡ

Bài 8

Trong thí nghiệm về loại phân, chậu chỉ được bón lân và kali (không có đạm) thường có biểu hiện nào?

Ghi nhớ

  • Thí nghiệm phải có đối chứng, chỉ thay đổi một yếu tố, lặp lại nhiều chậu và lấy giá trị trung bình.
  • Loại phân: bón đủ và cân đối N, P, K cho cây sinh trưởng tốt nhất.
  • Cách bón: phân hoà tan tác dụng nhanh; phân trộn đất tan chậm, cây hấp thụ từ từ.
  • Hàm lượng: bón quá ít cây chậm lớn, bón quá nhiều gây cháy phân; phải bón đúng liều lượng.