Bỏ qua đến nội dung

Chuyên đề 2 · Chuyên đề

Bài 8. Dự án: Điều tra một số bệnh dịch phổ biến ở người và tuyên truyền phòng, chống bệnh

Ở khu em sống, bệnh dịch nào hay gặp nhất: cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng hay tiêu chảy? Người dân đã biết cách phòng chưa? Trong dự án này, em sẽ tự điều tra, xử lí số liệu và làm một sản phẩm tuyên truyền giúp cộng đồng phòng, chống bệnh dịch.

Em sẽ học được

  • Lập được kế hoạch và thiết kế được phiếu khảo sát về một số bệnh dịch phổ biến ở địa phương.
  • Thu thập, xử lí được số liệu điều tra bằng bảng, tỉ lệ phần trăm và biểu đồ; rút ra được nhận xét.
  • Làm được sản phẩm tuyên truyền (áp phích, tờ rơi, video, bài thuyết trình) phòng, chống bệnh dịch chính xác về khoa học.
  • Trình bày được kết quả điều tra và đề xuất biện pháp phòng, chống dịch cho địa phương.

Mục tiêu và các bước của dự án

Dự án vận dụng kiến thức của cả chuyên đề: tác nhân gây bệnh, con đường lây truyền, yếu tố thuận lợi cho dịch và các biện pháp phòng, chống. Mỗi nhóm 4 đến 6 bạn thực hiện trong khoảng 2 đến 3 tuần.

  1. Lập kế hoạch: xác định mục tiêu, đối tượng (các hộ gia đình, học sinh trong trường), phạm vi (thôn, xóm, phường), thời gian; phân công nhiệm vụ.
  2. Thiết kế phiếu khảo sát và chọn nguồn thông tin (phỏng vấn người dân, số liệu của trạm y tế xã, phường).
  3. Thu thập số liệu: phát phiếu, phỏng vấn, quan sát môi trường sống, chụp ảnh.
  4. Xử lí số liệu: lập bảng, tính tỉ lệ, vẽ biểu đồ, rút ra nhận xét.
  5. Làm sản phẩm tuyên truyền cho bệnh phổ biến nhất hoặc bệnh người dân còn hiểu sai nhiều nhất.
  6. Báo cáo kết quả, trưng bày sản phẩm và đề xuất biện pháp.

Thiết kế phiếu khảo sát

Các nội dung nên có trong phiếu khảo sát
Nội dungVí dụ câu hỏi
Thông tin chungSố người trong gia đình; có trẻ dưới 5 tuổi, người cao tuổi không?
Bệnh đã mắcTrong 12 tháng qua, gia đình có người mắc bệnh nào: cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng, tiêu chảy cấp, COVID-19, thuỷ đậu?
Hiểu biếtTheo gia đình, bệnh sốt xuất huyết lây qua con đường nào?
Việc làm phòng bệnhGia đình có ngủ màn, đậy kín dụng cụ chứa nước, tiêm vắc-xin đủ cho trẻ, rửa tay bằng xà phòng không?
Môi trường sốngQuanh nhà có vật chứa nước đọng, rác thải, nước thải không?

Ghi chú · Câu hỏi tốt và tôn trọng người được hỏi

Câu hỏi ngắn, rõ, có sẵn phương án để chọn và không gợi ý câu trả lời. Phiếu không ghi tên người bệnh, chỉ hỏi những thông tin cần thiết; người được hỏi có quyền từ chối. Không công khai thông tin sức khoẻ của từng gia đình.

Xử lí số liệu

Với mỗi bệnh, đếm số hộ có người mắc rồi tính tỉ lệ:

Tỉ lệ=(Số hộ có người mắc)/(Tổng số hộ được khảo sát)·100%

Một hộ có thể có người mắc nhiều bệnh, nên tổng các tỉ lệ có thể lớn hơn 100%: khi đó dùng biểu đồ cột, không dùng biểu đồ hình quạt tròn. Nhận xét bệnh nào phổ biến nhất, liên hệ với mùa trong năm và với những yếu tố thuận lợi quan sát được ở địa phương.

Dự án

Sản phẩm tuyên truyền phòng, chống bệnh dịch

Mỗi nhóm chọn một hình thức: áp phích, tờ rơi, video ngắn, bài thuyết trình hoặc tiểu phẩm. Sản phẩm được đánh giá theo các tiêu chí sau.

Tiêu chí đánh giá sản phẩm tuyên truyền
Tiêu chíYêu cầu
Chính xácĐúng tác nhân, con đường lây; biện pháp cắt đúng con đường lây của bệnh; ghi nguồn thông tin (Bộ Y tế, trạm y tế)
Ngắn gọn, dễ hiểuThông điệp chính nổi bật, câu ngắn, phù hợp với người xem
Hấp dẫnHình ảnh, màu sắc, khẩu hiệu dễ nhớ
Thiết thựcHướng dẫn những việc làm cụ thể mà mọi người làm được ngay
Dựa trên số liệuSử dụng kết quả điều tra của nhóm để nêu lí do cần phòng bệnh

Thử phác thảo một áp phích: chọn bệnh, chọn các biện pháp đưa lên áp phích và xem nhận xét về độ chính xác.

Bệnh cần tuyên truyền
Chọn các biện pháp đưa lên áp phích

Phòng bệnh Cúm

"Che miệng khi ho, cúm không lan"

Bệnh lây qua đường hô hấp.

Chưa có biện pháp nào trên áp phích.

Chọn các biện pháp em muốn đưa lên áp phích phòng bệnh cúm.

Báo cáo: bài trình bày gồm mục tiêu, phương pháp, kết quả (bảng, biểu đồ), nhận xét, đề xuất biện pháp và sản phẩm tuyên truyền. Trưng bày sản phẩm ở bảng tin của lớp, trường hoặc nhà văn hoá khu dân cư.

Khám phá

Xử lí số liệu điều tra

Nhập số hộ đã khảo sát và số hộ có người mắc mỗi bệnh (hoặc dùng số liệu mẫu). Biểu đồ cột cho tỉ lệ số hộ, phần nhận xét chỉ ra bệnh phổ biến nhất và những biện pháp cần tuyên truyền.

Số hộ đã khảo sát
Số hộ đã khảo sát 0 hộ

Trong 12 tháng qua, gia đình có người mắc bệnh nào dưới đây? (chọn được nhiều bệnh)

  • Cúm
    Số hộ có người mắc cúm 0 hộ
  • Sốt xuất huyết
    Số hộ có người mắc sốt xuất huyết 0 hộ
  • Tay chân miệng
    Số hộ có người mắc tay chân miệng 0 hộ
  • Tiêu chảy cấp
    Số hộ có người mắc tiêu chảy cấp 0 hộ
  • COVID-19
    Số hộ có người mắc covid-19 0 hộ
  • Thuỷ đậu
    Số hộ có người mắc thuỷ đậu 0 hộ

Nhận xét cho báo cáo

Nhập số hộ đã khảo sát và số hộ có người mắc mỗi bệnh.

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: Nhóm khảo sát 40 hộ: 22 hộ có người mắc cúm, 9 hộ có người mắc sốt xuất huyết, 6 hộ có người bị tiêu chảy cấp. Tính tỉ lệ số hộ cho mỗi bệnh và nhận xét.
Đã hiện 0/5 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Nhóm làm áp phích phòng sốt xuất huyết, dự định ghi: "Đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên để phòng sốt xuất huyết". Em hãy nhận xét và sửa lại.
Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/8 bài

Bài 1

Sắp xếp các bước thực hiện dự án điều tra bệnh dịch theo đúng thứ tự.

  1. Vị trí 1: Làm sản phẩm tuyên truyền, báo cáo kết quả
  2. Vị trí 2: Xử lí số liệu, rút ra nhận xét
  3. Vị trí 3: Thu thập số liệu
  4. Vị trí 4: Thiết kế phiếu khảo sát
  5. Vị trí 5: Lập kế hoạch, phân công nhiệm vụ

Bài 2

Câu hỏi nào phù hợp nhất để đưa vào phiếu khảo sát?

Bài 3

Khảo sát 48 hộ, có 12 hộ có người mắc tay chân miệng. Tỉ lệ số hộ có người mắc là bao nhiêu phần trăm?

Đơn vị:%

Bài 4

Khảo sát 40 hộ, có 9 hộ có người mắc sốt xuất huyết. Tính tỉ lệ số hộ có người mắc (theo %).

Đơn vị:%

Bài 5

Số liệu về tỉ lệ số hộ có người mắc từng bệnh có tổng lớn hơn 100%. Nên biểu diễn bằng biểu đồ nào?

Bài 6

Một áp phích tuyên truyền phòng bệnh tay chân miệng nên có những thông điệp nào?

Bài 7

Những tiêu chí nào giúp một sản phẩm tuyên truyền phòng bệnh dịch đạt hiệu quả?

Bài 8

Kết quả điều tra cho thấy 70% số hộ quanh trường có dụng cụ chứa nước không đậy nắp, và tháng 8 có nhiều học sinh mắc sốt xuất huyết. Đề xuất nào phù hợp nhất?

Ghi nhớ

  • Dự án gồm: lập kế hoạch, thiết kế phiếu khảo sát, thu thập số liệu, xử lí số liệu, làm sản phẩm tuyên truyền và báo cáo.
  • Tỉ lệ = số hộ có người mắc : tổng số hộ khảo sát ·100%; khi các tỉ lệ không cộng lại thành 100%, dùng biểu đồ cột.
  • Sản phẩm tuyên truyền phải chính xác, ngắn gọn, thiết thực và nêu biện pháp cắt đúng con đường lây của bệnh.
  • Tôn trọng người được khảo sát: không ghi tên người bệnh, không công khai thông tin sức khoẻ của gia đình.