Chuyên đề 2 · Chuyên đề
Bài 8. Dự án: Điều tra một số bệnh dịch phổ biến ở người và tuyên truyền phòng, chống bệnh
Ở khu em sống, bệnh dịch nào hay gặp nhất: cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng hay tiêu chảy? Người dân đã biết cách phòng chưa? Trong dự án này, em sẽ tự điều tra, xử lí số liệu và làm một sản phẩm tuyên truyền giúp cộng đồng phòng, chống bệnh dịch.
Em sẽ học được
- Lập được kế hoạch và thiết kế được phiếu khảo sát về một số bệnh dịch phổ biến ở địa phương.
- Thu thập, xử lí được số liệu điều tra bằng bảng, tỉ lệ phần trăm và biểu đồ; rút ra được nhận xét.
- Làm được sản phẩm tuyên truyền (áp phích, tờ rơi, video, bài thuyết trình) phòng, chống bệnh dịch chính xác về khoa học.
- Trình bày được kết quả điều tra và đề xuất biện pháp phòng, chống dịch cho địa phương.
Mục tiêu và các bước của dự án
Dự án vận dụng kiến thức của cả chuyên đề: tác nhân gây bệnh, con đường lây truyền, yếu tố thuận lợi cho dịch và các biện pháp phòng, chống. Mỗi nhóm 4 đến 6 bạn thực hiện trong khoảng 2 đến 3 tuần.
- Lập kế hoạch: xác định mục tiêu, đối tượng (các hộ gia đình, học sinh trong trường), phạm vi (thôn, xóm, phường), thời gian; phân công nhiệm vụ.
- Thiết kế phiếu khảo sát và chọn nguồn thông tin (phỏng vấn người dân, số liệu của trạm y tế xã, phường).
- Thu thập số liệu: phát phiếu, phỏng vấn, quan sát môi trường sống, chụp ảnh.
- Xử lí số liệu: lập bảng, tính tỉ lệ, vẽ biểu đồ, rút ra nhận xét.
- Làm sản phẩm tuyên truyền cho bệnh phổ biến nhất hoặc bệnh người dân còn hiểu sai nhiều nhất.
- Báo cáo kết quả, trưng bày sản phẩm và đề xuất biện pháp.
Thiết kế phiếu khảo sát
| Nội dung | Ví dụ câu hỏi |
|---|---|
| Thông tin chung | Số người trong gia đình; có trẻ dưới 5 tuổi, người cao tuổi không? |
| Bệnh đã mắc | Trong 12 tháng qua, gia đình có người mắc bệnh nào: cúm, sốt xuất huyết, tay chân miệng, tiêu chảy cấp, COVID-19, thuỷ đậu? |
| Hiểu biết | Theo gia đình, bệnh sốt xuất huyết lây qua con đường nào? |
| Việc làm phòng bệnh | Gia đình có ngủ màn, đậy kín dụng cụ chứa nước, tiêm vắc-xin đủ cho trẻ, rửa tay bằng xà phòng không? |
| Môi trường sống | Quanh nhà có vật chứa nước đọng, rác thải, nước thải không? |
Ghi chú · Câu hỏi tốt và tôn trọng người được hỏi
Xử lí số liệu
Với mỗi bệnh, đếm số hộ có người mắc rồi tính tỉ lệ:
Một hộ có thể có người mắc nhiều bệnh, nên tổng các tỉ lệ có thể lớn hơn 100%: khi đó dùng biểu đồ cột, không dùng biểu đồ hình quạt tròn. Nhận xét bệnh nào phổ biến nhất, liên hệ với mùa trong năm và với những yếu tố thuận lợi quan sát được ở địa phương.
Dự án
Sản phẩm tuyên truyền phòng, chống bệnh dịch
Mỗi nhóm chọn một hình thức: áp phích, tờ rơi, video ngắn, bài thuyết trình hoặc tiểu phẩm. Sản phẩm được đánh giá theo các tiêu chí sau.
| Tiêu chí | Yêu cầu |
|---|---|
| Chính xác | Đúng tác nhân, con đường lây; biện pháp cắt đúng con đường lây của bệnh; ghi nguồn thông tin (Bộ Y tế, trạm y tế) |
| Ngắn gọn, dễ hiểu | Thông điệp chính nổi bật, câu ngắn, phù hợp với người xem |
| Hấp dẫn | Hình ảnh, màu sắc, khẩu hiệu dễ nhớ |
| Thiết thực | Hướng dẫn những việc làm cụ thể mà mọi người làm được ngay |
| Dựa trên số liệu | Sử dụng kết quả điều tra của nhóm để nêu lí do cần phòng bệnh |
Thử phác thảo một áp phích: chọn bệnh, chọn các biện pháp đưa lên áp phích và xem nhận xét về độ chính xác.
Phòng bệnh Cúm
"Che miệng khi ho, cúm không lan"
Bệnh lây qua đường hô hấp.
Chưa có biện pháp nào trên áp phích.
Chọn các biện pháp em muốn đưa lên áp phích phòng bệnh cúm.
Báo cáo: bài trình bày gồm mục tiêu, phương pháp, kết quả (bảng, biểu đồ), nhận xét, đề xuất biện pháp và sản phẩm tuyên truyền. Trưng bày sản phẩm ở bảng tin của lớp, trường hoặc nhà văn hoá khu dân cư.
Khám phá
Xử lí số liệu điều tra
Nhập số hộ đã khảo sát và số hộ có người mắc mỗi bệnh (hoặc dùng số liệu mẫu). Biểu đồ cột cho tỉ lệ số hộ, phần nhận xét chỉ ra bệnh phổ biến nhất và những biện pháp cần tuyên truyền.
Trong 12 tháng qua, gia đình có người mắc bệnh nào dưới đây? (chọn được nhiều bệnh)
- Cúm Số hộ có người mắc cúm
- Sốt xuất huyết Số hộ có người mắc sốt xuất huyết
- Tay chân miệng Số hộ có người mắc tay chân miệng
- Tiêu chảy cấp Số hộ có người mắc tiêu chảy cấp
- COVID-19 Số hộ có người mắc covid-19
- Thuỷ đậu Số hộ có người mắc thuỷ đậu
Nhận xét cho báo cáo
Nhập số hộ đã khảo sát và số hộ có người mắc mỗi bệnh.
Ví dụ
Ví dụ 1
Ví dụ 2
Luyện tập
Đã làm 0/8 bài
Bài 1
Sắp xếp các bước thực hiện dự án điều tra bệnh dịch theo đúng thứ tự.
Bài 2
Câu hỏi nào phù hợp nhất để đưa vào phiếu khảo sát?
Bài 3
Khảo sát 48 hộ, có 12 hộ có người mắc tay chân miệng. Tỉ lệ số hộ có người mắc là bao nhiêu phần trăm?
Bài 4
Khảo sát 40 hộ, có 9 hộ có người mắc sốt xuất huyết. Tính tỉ lệ số hộ có người mắc (theo %).
Bài 5
Số liệu về tỉ lệ số hộ có người mắc từng bệnh có tổng lớn hơn 100%. Nên biểu diễn bằng biểu đồ nào?
Bài 6
Một áp phích tuyên truyền phòng bệnh tay chân miệng nên có những thông điệp nào?
Bài 7
Những tiêu chí nào giúp một sản phẩm tuyên truyền phòng bệnh dịch đạt hiệu quả?
Bài 8
Kết quả điều tra cho thấy 70% số hộ quanh trường có dụng cụ chứa nước không đậy nắp, và tháng 8 có nhiều học sinh mắc sốt xuất huyết. Đề xuất nào phù hợp nhất?
Ghi nhớ
- Dự án gồm: lập kế hoạch, thiết kế phiếu khảo sát, thu thập số liệu, xử lí số liệu, làm sản phẩm tuyên truyền và báo cáo.
- Tỉ lệ = số hộ có người mắc : tổng số hộ khảo sát ·100%; khi các tỉ lệ không cộng lại thành 100%, dùng biểu đồ cột.
- Sản phẩm tuyên truyền phải chính xác, ngắn gọn, thiết thực và nêu biện pháp cắt đúng con đường lây của bệnh.
- Tôn trọng người được khảo sát: không ghi tên người bệnh, không công khai thông tin sức khoẻ của gia đình.