Bỏ qua đến nội dung

Chương VII · Luyện tập

Bài 33. Thực hành: Quan sát các loại nấm

Nấm rơm ngoài chợ và lớp mốc trên mẩu bánh mì để quên trông chẳng giống nhau chút nào, vậy mà chúng đều là nấm. Trong bài thực hành này, em sẽ tách từng phần của một cây nấm mũ, soi lớp mốc dưới kính, rồi so sánh để thấy điểm chung của chúng: cơ thể là những sợi nấm và sinh sản bằng bào tử.

Em sẽ học được

  • Quan sát và nhận biết được các phần của nấm mũ: mũ nấm, phiến nấm, cuống nấm, sợi nấm.
  • Quan sát được nấm mốc bằng kính lúp và kính hiển vi; nhận biết sợi nấm, túi bào tử.
  • Vẽ được hình nấm quan sát được và chú thích; biết điều kiện để nấm mốc phát triển.

Chuẩn bị

  • Dụng cụ: kính lúp, kính hiển vi, lam kính, lamen, kim mũi mác, panh (kẹp), dao nhỏ, đĩa nhựa, ống nhỏ giọt, giấy thấm, găng tay, khẩu trang.
  • Mẫu nấm mũ: nấm rơm, nấm sò, nấm hương, nấm kim châm (mua ở chợ, siêu thị).
  • Mẫu nấm mốc: một lát bánh mì nhỏ vài giọt nước cho ẩm, để trong túi kín ở nhiệt độ phòng 3 đến 5 ngày (hoặc cam, quýt, cơm nguội bị mốc).

Thử chuẩn bị mẫu mốc trên mô hình dưới đây: chọn nơi để, độ ẩm của bánh mì và số ngày, xem khi nào mốc xuất hiện.

Nơi để bánh mì
Bánh mì
0 ngày

0%

Sau 0 ngày: mốc phủ khoảng 0% lát bánh. Chưa thấy mốc bằng mắt thường, nhưng bào tử trong không khí đã rơi xuống và bắt đầu nảy mầm.

Mô hình đơn giản để so sánh các điều kiện, không phải số liệu đo của một loài mốc cụ thể.

Lưu ý · An toàn

Đeo khẩu trang và găng tay khi làm với mẫu mốc: bào tử nấm mốc bay vào đường hô hấp có thể gây dị ứng. Không ngửi trực tiếp, không ăn các mẫu nấm, mẫu mốc. Làm xong, cho mẫu mốc vào túi kín bỏ vào thùng rác và rửa tay bằng xà phòng.

Quan sát nấm mũ

  1. Đặt mẫu nấm lên đĩa, quan sát bằng mắt thường hình dạng, màu sắc của mũ nấm, cuống nấm.
  2. Lật ngửa mũ nấm, dùng kính lúp quan sát phiến nấm ở mặt dưới mũ: những lá mỏng xếp toả tròn từ cuống ra mép mũ.
  3. Quan sát phần gốc nấm: tìm các sợi nấm trắng còn dính ở chân.
  4. Có thể đặt mũ nấm úp lên một tờ giấy, để vài giờ rồi nhấc lên: bào tử rơi xuống thành hình các phiến nấm.
  5. Vẽ hình nấm quan sát được và chú thích các phần.

Quan sát nấm mốc

  1. Dùng kính lúp quan sát lớp mốc trên bánh mì: lớp sợi trắng như bông và các chấm đen li ti trên đầu sợi.
  2. Nhỏ một giọt nước lên giữa lam kính. Dùng kim mũi mác lấy một ít mốc đặt vào giọt nước, đậy lamen, thấm nước thừa.
  3. Quan sát ở vật kính 10×, sau đó vật kính 40×.
  4. Vẽ hình nấm mốc quan sát được và chú thích sợi nấm, cuống túi bào tử, túi bào tử.

Ở phần khám phá, chọn từng mẫu và bấm vào các số để học tên các phần, rồi chuyển sang "Gọi tên" và "Tìm vị trí" để tự kiểm tra.

Báo cáo kết quả

Mẫu bảng thu hoạch
Mẫu nấmĐơn bào hay đa bàoCác phần quan sát đượcNơi sống
Nấm rơmĐa bàoMũ nấm, phiến nấm, cuống nấm, sợi nấmRơm rạ ẩm
Nấm sòĐa bàoMũ nấm hình vỏ sò, phiến nấm, cuống ngắnMùn cưa, gỗ mục
Mốc đen bánh mìĐa bàoSợi nấm, cuống túi bào tử, túi bào tử màu đenBánh mì ẩm
  • Hình vẽ nấm mũ và nấm mốc có chú thích.
  • Nhận xét: điểm giống nhau và khác nhau giữa nấm mũ và nấm mốc.

Khám phá

Các phần của nấm mũ và nấm mốc

Chọn mẫu nấm mũ hoặc mốc đen bánh mì. Ở chế độ "Tìm hiểu", bấm vào từng số để đọc tên và chức năng; chế độ "Gọi tên" và "Tìm vị trí" giúp em tự kiểm tra.

Mẫu quan sát
Chế độ
12345

Chạm vào một số trên hình hoặc một tên bên dưới để xem tên và chức năng của bộ phận đó.

Ví dụ

Ví dụ 1

Đề bài: So sánh nấm rơm và mốc đen bánh mì: chúng giống nhau và khác nhau ở điểm nào?
Đã hiện 0/3 bước

Ví dụ 2

Đề bài: Bạn An để một lát bánh mì khô trong tủ lạnh 5 ngày mà không thấy mốc, nên không có mẫu để quan sát. Em hãy giải thích và chỉ cho An cách chuẩn bị mẫu.
Đã hiện 0/3 bước

Luyện tập

Đã làm 0/10 bài

Bài 1

Sắp xếp các bước làm tiêu bản nấm mốc theo đúng thứ tự.

  1. Vị trí 1: Đậy lamen, dùng giấy thấm hút nước thừa
  2. Vị trí 2: Nhỏ một giọt nước lên giữa lam kính
  3. Vị trí 3: Quan sát ở vật kính 10×, rồi 40×
  4. Vị trí 4: Dùng kim mũi mác lấy một ít mốc cho vào giọt nước

Bài 2

Lật ngửa mũ nấm rơm, em thấy những lá mỏng xếp toả tròn. Đó là

Bài 3

Những chấm đen li ti trên lớp mốc bánh mì là

Bài 4

Chọn tất cả các điểm giống nhau giữa nấm rơm và mốc đen bánh mì.

Bài 5

Muốn nhanh có mẫu nấm mốc để quan sát, nên để lát bánh mì

Bài 6

Vì sao phải đeo khẩu trang khi quan sát mẫu nấm mốc?

Bài 7

Nối mỗi bộ phận với chức năng của nó.

Chọn một mục bên trái, rồi chọn mục ghép với nó bên phải.

Bài 8

Quan sát sợi nấm mốc ở thị kính 10× và vật kính 40×. Ảnh được phóng đại bao nhiêu lần?

Đơn vị:lần

Bài 9

Úp mũ nấm lên tờ giấy vài giờ, trên giấy hiện ra hình các phiến nấm do một thứ rất nhỏ rơi xuống. Đó là gì?

Bài 10

Từ kết quả quan sát, vì sao nên bảo quản bánh mì nơi khô ráo hoặc trong tủ lạnh?

Ghi nhớ

  • Nấm mũ gồm mũ nấm, phiến nấm ở mặt dưới mũ (nơi tạo bào tử), cuống nấm và sợi nấm ở gốc.
  • Nấm mốc đen gồm các sợi nấm trắng như bông, rễ giả, cuống túi bào tử và túi bào tử màu đen chứa bào tử.
  • Cơ thể nấm đa bào là hệ sợi nấm; nấm sinh sản bằng bào tử.
  • Nấm mốc phát triển nhanh nơi ẩm và ấm; khi làm với mốc phải đeo khẩu trang, găng tay và rửa tay sau khi làm.