Chương VII · Luyện tập
Bài 27. Thực hành: Hô hấp ở thực vật
Ở bài trước, em đã biết mọi tế bào sống đều hô hấp, cả ngày lẫn đêm, và thải ra khí carbon dioxide. Nhưng hạt đậu nằm yên trên đĩa thì làm sao biết được nó đang "thở"? Trong bài thực hành này, em sẽ cho hạt nảy mầm vào chuông thuỷ tinh cùng một cốc nước vôi trong, thứ thuốc thử đơn giản sẽ bị vẩn đục khi gặp khí carbon dioxide, để tận mắt thấy dấu hiệu của hô hấp ở thực vật.
Em sẽ học được
- Chuẩn bị được hạt nảy mầm và tiến hành được thí nghiệm chứng minh hô hấp ở hạt nảy mầm thải ra khí carbon dioxide.
- Giải thích được mục đích của các bước làm, vai trò của chuông đối chứng và kết quả quan sát được.
- Rút ra kết luận và vận dụng giải thích một số hiện tượng thực tế liên quan đến hô hấp ở thực vật.
Chuẩn bị
- Dụng cụ: tủ ấm (nếu có), đĩa Petri, cốc thuỷ tinh, nhiệt kế, giấy dán nhãn, nước ấm (khoảng 40 °C), bông y tế hoặc giấy thấm, hai chuông thuỷ tinh.
- Mẫu vật: hạt đỗ xanh, đỗ đỏ, đỗ đen, lạc hoặc vừng (nên chọn hạt có vỏ mềm, dễ nảy mầm).
- Hoá chất: nước vôi trong.
Ghi chú · Nước vôi trong
Lưu ý · An toàn
Cách tiến hành
- Chuẩn bị hạt nảy mầm: chọn các hạt chắc, không bị vỡ, không bị mọt. Ngâm hạt ngập trong cốc nước ấm khoảng 40 °C trong 2 giờ.
- Lót bông hoặc giấy thấm đã thấm nước vào đĩa Petri, rải đều hạt lên rồi phủ một lớp bông (giấy thấm) ẩm lên trên. Để ở nhiệt độ phòng hoặc trong tủ ấm khoảng 30 °C đến 35 °C cho đến khi hạt nảy mầm.
- Dán nhãn hai chuông thuỷ tinh A, B và hai cốc nước vôi trong A, B. Đặt đĩa hạt đang nảy mầm và cốc nước vôi trong A vào trong chuông A; chỉ đặt cốc nước vôi trong B vào trong chuông B.
- Để hai chuông dưới ánh sáng phòng thí nghiệm. Sau khoảng 1 giờ, mở hai chuông, quan sát bề mặt nước vôi trong ở hai cốc và ghi kết quả.
| Bước | Mục đích |
|---|---|
| Ngâm hạt trong nước ấm | Cung cấp đủ nước (và nhiệt độ thích hợp) để hạt hô hấp mạnh, có năng lượng và nguyên liệu để nảy mầm |
| Lót và phủ bông, giấy thấm ẩm | Cung cấp nước liên tục cho hạt trong quá trình nảy mầm |
| Để ở nhiệt độ phòng hoặc tủ ấm 30 °C đến 35 °C | Tạo nhiệt độ thích hợp cho hô hấp, giúp hạt nảy mầm tốt |
| Chuông B chỉ có cốc nước vôi trong | Là chuông đối chứng: cho biết lượng khí carbon dioxide có sẵn trong không khí làm nước vôi trong đục đến mức nào |
| Đậy kín bằng chuông thuỷ tinh | Giữ khí carbon dioxide do hạt thải ra ở trong chuông, để nó tác dụng với nước vôi trong |
Kết quả, giải thích và kết luận
| Chuông | Hiện tượng ở cốc nước vôi trong |
|---|---|
| A (có hạt đang nảy mầm) | Xuất hiện lớp váng dày và nhiều vẩn đục |
| B (đối chứng, không có hạt) | Hầu như không xuất hiện váng và vẩn đục, hoặc chỉ có một lớp váng rất mỏng |
- Chuông A: hạt đang nảy mầm hô hấp tế bào rất mạnh, tạo ra nhiều khí carbon dioxide. Khí này tác dụng với nước vôi trong tạo thành chất kết tủa, làm nước vôi trong vẩn đục, nổi váng dày.
- Chuông B: không có hạt nên không có khí carbon dioxide do hô hấp thải ra; chỉ có lượng rất nhỏ khí carbon dioxide sẵn có trong không khí nên nước vôi trong hầu như không đục.
Định lí · Kết luận
Ghi chú · Vì sao dùng hạt đang nảy mầm?
Báo cáo thực hành
- Ghi lại các bước đã làm và mục đích của từng bước chuẩn bị hạt nảy mầm.
- Ghi kết quả quan sát ở cốc nước vôi trong của chuông A và chuông B vào bảng.
- Giải thích kết quả, chỉ ra đâu là chuông thí nghiệm, đâu là chuông đối chứng, và rút ra kết luận về sản phẩm khí của hô hấp ở thực vật.
Khám phá
Thí nghiệm ảo: hạt nảy mầm và nước vôi trong
Chọn loại hạt đặt trong chuông A, kéo thời gian để hai chuông (hoặc bấm "Để 1 giờ"), rồi bấm "Mở chuông, quan sát". So sánh độ đục và lớp váng của nước vôi trong ở chuông A với chuông đối chứng B. Thử thay hạt nảy mầm bằng hạt khô hoặc hạt đã luộc chín để thấy vì sao thí nghiệm dùng hạt đang nảy mầm.
Kéo thời gian (sách để khoảng 1 giờ), rồi bấm "Mở chuông, quan sát" để ghi kết quả ở hai chuông.
Ví dụ
Ví dụ 1
Ví dụ 2
Luyện tập
Đã làm 0/10 bài
Bài 1
Thuốc thử nào được dùng để nhận biết khí carbon dioxide trong bài thực hành?
Bài 2
Sau khoảng 1 giờ, hiện tượng ở cốc nước vôi trong trong chuông A (có hạt đang nảy mầm) là gì?
Bài 3
Trong thí nghiệm, chuông B (chỉ có cốc nước vôi trong) có vai trò gì?
Bài 4
Theo cách làm trong bài, hạt được ngâm trong nước ấm khoảng bao nhiêu độ C trước khi ủ cho nảy mầm?
Bài 5
Sắp xếp các bước tiến hành thí nghiệm theo đúng thứ tự.
Bài 6
Vì sao trong thí nghiệm người ta dùng hạt đang nảy mầm mà không dùng hạt khô?
Bài 7
Nếu thay hạt đang nảy mầm ở chuông A bằng hạt đã luộc chín thì sau 1 giờ, nước vôi trong ở chuông A sẽ thế nào?
Bài 8
Chọn tất cả các phát biểu đúng về hô hấp ở thực vật.
Bài 9
Vì sao hạt giống để quá lâu trong kho thường có tỉ lệ nảy mầm thấp?
Bài 10
Khí nào do hạt nảy mầm thải ra đã làm nước vôi trong bị vẩn đục? (Viết tên khí.)
Ghi nhớ
- Nước vôi trong bị vẩn đục, nổi váng khi gặp khí carbon dioxide nên dùng để nhận biết khí này.
- Hạt đang nảy mầm hô hấp mạnh, thải ra nhiều khí carbon dioxide: nước vôi trong ở chuông A có váng dày, nhiều vẩn đục.
- Chuông B (không có hạt) là đối chứng, cho thấy khí carbon dioxide sẵn có trong không khí hầu như không làm đục nước vôi trong.
- Thực vật hô hấp ở mọi cơ quan, cả ngày lẫn đêm; mạnh nhất ở cơ quan đang sinh trưởng như hạt nảy mầm, hoa đang nở, quả đang lớn.